2.
Γιατί
βιωματική
μάθηση;
Οι
δραστηριότητες
βοηθούν αυτούς
που συμμετέχουν
ώστε να:
}
Αποκτούν
κίνητρο για
μάθηση με
ευχάριστο
τρόπο.
}
Αναπτύσσουν
τις γνώσεις,
τις δεξιότητες
και τις αξίες
τους. Τα
παιχνίδια
αποτελούν ένα
ασφαλή χώρο
γιατί
επιτρέπουν στα
άτομα να
πειραματίζονται
πάνω σε νέες
πρακτικές και να
σφάλλουν, χωρίς
το κόστος
παρόμοιων
σφαλμάτων στην
πραγματική
ζωή.
}
Αλλάζουν.
Οι
δραστηριότητες
είναι ένας
τρόπος να περνάει
το μήνυμα πως
όλοι μπορούμε
να επιλέξουμε
να αλλάξουμε
τον εαυτό μας
και τις
σχέσεις μας με
τους άλλους.
}
Συμμετέχουν.
Οι
δραστηριότητες
ενθαρρύνουν
την συμμετοχή
και των
λιγότερο
τολμηρών κι
εσωστρεφών
μελών της
ομάδας.
}
Παίρνουν
ευθύνες.
Επειδή όσοι
συμμετέχουν
συμβάλλουν με
τις δικές τους
εμπειρίες και
δεξιότητες.
Κάθε ομάδα
χρησιμοποιεί
την
δραστηριότητα
στο δικό της
επίπεδο και με
τον δικό της
τρόπο. Τίποτα δεν
είναι
προδιαγεγραμμένο
και το
ποιοτικό
αποτέλεσμα
αφορά όχι βασικά
ή μόνο τον
«διαιτητή» αλλά
τους παίχτες.
Αυτό δίνει και
την αίσθηση
του
επιτεύγματος
σε όσους συμμετέχουν.
}
Ενθαρρύνουν
την
εμπιστοσύνη
στις δυνάμεις
μας και
τονώνουν την
αυτοπεποίθηση.
Οι
δραστηριότητες
χρησιμοποιούν
μια δομή που
μειώνει την
εξάρτηση από
τον αρχηγό που
«τα ξέρει όλα». Οι
συμμετέχοντες
αναλαμβάνουν
το δικό τους
μερίδιο
ευθύνης για να
λειτουργήσει
το δικό τους
τμήμα της
δραστηριότητας.
}
Νοιώθουν
αλληλεγγύη με
άλλους. Οι
δραστηριότητες
ενθαρρύνουν
την
συνεκτικότητα
της ομάδας και
ένα αίσθημα ταυτότητας
ομάδας και
αλληλεγγύης.
3.
Διαχείριση
συγκρούσεων
και
διαμεσολάβηση*
Η
σύγκρουση
είναι μια
ανοιχτή ή
κρυφή
αντιπαράθεση
για την οποία
δεν έχει
βρεθεί
αποτελεσματική
λύση. Οι
συγκρούσεις
είναι αναπόφευκτο
μέρος της ζωής
και μπορεί να
δημιουργούν
ευκαιρίες για
πρόοδο και
μάθηση. Όσο πιο
νωρίς αντιμετωπίζεται
μια σύγκρουση
τόσο το
καλύτερο, επειδή
οι άνθρωποι
έχουν ακόμα
τον έλεγχο των
συναισθημάτων
τους.
Οι
συγκρούσεις
συνήθως
συμβαίνουν:
·
Εξαιτίας
διαφορετικών
προτεραιοτήτων.
·
Εξαιτίας
παρανοήσεων,
φημών κτλ.
·
Εξαιτίας
ελλείψεως
πόρων,
αντικειμένων,
χρημάτων,
χρόνου κτλ.
·
Εξαιτίας
ανταγωνιστικών
συναισθημάτων. Κάποιος
είναι
ανταγωνιστικός
ή αισθάνεται
ότι τον
ανταγωνίζονται
κατά την
κατανομή
εξουσίας.
Υπάρχουν
πέντε βασικά
«στυλ»
σύγκρουσης και
ταυτόχρονα
τρόποι
διαχείρισής
της:
·
Η αποδοχή
της
επιθετικότητας
του άλλου και η
υποταγή.
·
Η αποφυγή
της
αντιμετώπισης.
·
Η επίθεση.
·
Η
αναζήτηση ενός
«δικαστή» για να
ρυθμίσει τη
σύγκρουση.
·
Η ανάλυση
των αιτιών και
των
περιστάσεων.
Όλα τα
στυλ είναι
χρήσιμα,
ανάλογα με τις
περιστάσεις. Π.χ., όταν ένα
αμάξι έρχεται
να σε πατήσει
δεν περιμένεις
να αναλύσεις
τίποτα, απλά
φεύγεις
μακριά. Ή το να
γίνεται κανείς
επιθετικός
μπορεί και να
είναι χρήσιμο,
για να μπει ένα
τέλος σε
προσβλητική
συμπεριφορά,
αλλά μπορεί
επίσης να
προκαλέσει το
τέλος της
σχέσης. Όλοι οι
τρόποι
διαχείρισης
μιας
σύγκρουσης
επιφέρουν
κάποια «κέρδη»
και κάποιες
«ζημιές».
Η
μόνη
διαμεσολάβηση
για επίλυση
των συγκρούσεων
στα σχολεία
σήμερα γίνεται
από το Σύλλογο
και από
αυθόρμητους
μεμονωμένους
εκπαιδευτικούς
ή μαθητές και
παίρνει
συνήθως τη
μορφή των
συμβουλών, των
επιπλήξεων,
του
δικαστηρίου, της
μονομερούς
συγγνώμης ή
της τιμωρίας.
Ως χώρος δε
χρησιμοποιείται
το «γραφείο», ο
διάδρομος ή η
αυλή του σχολείου.
Αυτά
σημαίνουν,
εκτός των
άλλων,
κοινοποίηση
της σύγκρουσης
(παρερμηνείες,
χλευασμοί,
κουτσομπολιά,
κτλ.), ταπείνωση
του μαθητή και
διατήρηση των
σχέσεων
επιβολής και
εξουσίας. Όμως,
μετά από μια
διαχείριση, οι
δύο
συγκρουόμενοι
πρέπει να νιώθουν
κερδισμένοι.
Η
ανάληψη της
διαμεσολάβησης
από τους
ίδιους τους
μαθητές
προσφέρεται
εκτός των
άλλων, γιατί οι
μαθητές
αποδέχονται
και
εμπιστεύονται
περισσότερο
ένα συμμαθητή
τους παρά έναν
εκπαιδευτικό.
Επίσης το
ειδικό
απομονωμένο
δωμάτιο, ως
προϋπόθεση της
διαμεσολάβησης,
συμβάλλει στην
εχεμύθεια και
ηρεμία,
απαραίτητα
συγκείμενα για
διαχείριση της
σύγκρουσης.
Θα ήταν
χρήσιμο να
επιλεγούν στο
επίπεδο του
τμήματος οι
μαθητές που θα
συμμετάσχουν
στα εργαστήρια
(συνήθως είναι
ένα αγόρι και
ένα κορίτσι οι
οποίοι είναι
αποδεκτοί από
τους
περισσότερους
συμμαθητές
τους). Η
αναγκαία
επιμόρφωση
ενός μαθητή/
διαμεσολαβητή
θα πρέπει να
τον καταστήσει
ικανό να βοηθήσει
στην
διευκρίνηση
του θέματος
που πρέπει να
λυθεί και στην
επίτευξη
συμφωνίας
χωρίς να διατυπώνει
τις δικές του
προτάσεις,
τηρώντας στάση
που να εμπνέει
ασφάλεια και
εμπιστοσύνη. Ο
διαμεσολαβητής
δε δικάζει!
Αυτό σημαίνει
ότι η
επιμόρφωσή του
τον έχει
καταστήσει
ικανό να
αναγνωρίζει τα
συναισθήματα
(ιδιαίτερα του
θυμού) στους
συμμαθητές, να
αποδέχεται τη
διαφορετικότητα
και τα
ανθρώπινα
δικαιώματα και
να έχει
άριστες
δεξιότητες
ενεργητικής
ακρόασης. Η
κατάληξη της
επιμόρφωσής
του είναι η
εφαρμογή των
βημάτων που
πρέπει να
ακολουθηθούν
σε μια διαμεσολάβηση.
Οι
διαμεσολαβητές
κρατούν πάντα
μπροστά τους
την κάρτα με
τις οδηγίες
αυτές, αν δεν
τις έχουν
αποστηθίσει. Το
περιεχόμενο
ενός
προγράμματος
επιμόρφωσης για
τη
διαμεσολάβηση
συνομηλίκων,
περιλαμβάνει με
τη σειρά τα
εξής:
Α.
Γνωριμία και
κτίσιμο ομάδας
Β.
Προσμονές –
Πλαίσιο αξιών
Γ.
Διαφορετικότητα,
αποδοχή, ενσυναίσθηση
Δ.
Θέματα
ταυτότητας και
αλλαγής
Ε.
Έκφραση
συναισθημάτων,
θυμός και
διαχείρισή του
ΣΤ.
Ενεργητική
ακρόαση
Ζ.
Είδη
σύγκρουσης και
διαχείρισή της
Η.
Διαδικασία
διαμεσολάβησης
Θ.
Αξιολόγηση
Ι.
Εφαρμογή
διαμεσολάβησης
και στήριξη
διαμεσολαβητών
Σε μια
σύγκρουση
υπάρχουν πάντα
μόνο δυο
πρόσωπα. Ακόμα
και σε μια
ομαδική
σύγκρουση θα
πρέπει να αναζητηθούν
τα δύο αυτά
πρόσωπα. Δε
γίνεται διαμεσολάβηση
μεταξύ ενός
μαθητή από τη
μια και
περισσοτέρων
του ενός από
την άλλη. Στο
δωμάτιο
διαμεσολάβησης
υπάρχει ένα
τραπέζι με
τέσσερις
καρέκλες. Οι
δύο συγκρουόμενοι
κάθονται
αντικριστά
έχοντας στις άλλες
δύο πλευρές
του τραπεζιού
τους δύο
διαμεσολαβητές.
Στους
διαμεσολαβητές
θα πρέπει να
αντιπροσωπεύεται
το φύλο των
συγκρουόμενων.
Οι
μαθητές/
διαμεσολαβητές
δε δρουν
απομονωμένα.
Έτσι ένα
πρόγραμμα
επιμόρφωσής
τους θα πρέπει
να
συμπεριλαμβάνει
και αντίστοιχο
πρόγραμμα
επιμόρφωσης
εκπαιδευτικών
και γονέων. Οι
μαθητές/
διαμεσολαβητές
χρειάζονται (ειδικά
κατά τα πρώτα
στάδια) συνεχή
ενίσχυση και υποστήριξη,
η οποία δεν
μπορεί να
υπάρξει χωρίς
την εμπλοκή
των εκπαιδευτικών
και των γονέων.
Επίσης θα
παρουσιαστούν
περιπτώσεις
σύγκρουσης
μαθητή –
εκπαιδευτικού,
στις οποίες
απαιτείται η
παρουσία ενός
εκπαιδευτικού
και ενός
μαθητή ως
διαμεσολαβητών.
Η σύγκρουση
δεν συναντάται
μόνο στο
σχολείο, αλλά
σε κάθε
έκφανση της ζωής.
Έτσι η εμπλοκή
των γονέων θα
συμβάλλει στην
επιτυχία της
επίλυσης των
συγκρούσεων,
αφού θα επεκταθεί
το θέμα και
στην
οικογένεια.
Η
ανάληψη
εξουσίας από
τους μαθητές/
διαμεσολαβητές
δεν απαλλάσσει
το σχολείο από
την εποπτεία
της ασφάλειας
των μαθητών.
Επίσης η
διαμεσολάβηση
δεν απαλλάσσει
τον ίδιο τον
εκπαιδευτικό
μέσα στην
αίθουσα κατά
τη διαδικασία
διδασκαλίας
και μάθησης.
Προσφέρει όμως
ένα
παιδαγωγικό
εργαλείο που
βοηθάει στην
ενίσχυση της
συμμετοχής και
της ευθύνης
των μαθητών
για την
αντιμετώπιση
των διαφόρων
θεμάτων και
που μειώνει
τον αυταρχισμό
και τη συνεχή
προσφυγή σε
ποινικοποίηση
της
συμπεριφοράς.
* Από τη Νίκη Ρουμπάνη
και το Γιώργο Ζήκα
Α. Γνωριμία
και κτίσιμο
ομάδας
1.
Γνωριμία και
προσμονές (15΄)
Στόχοι
Να
γνωριστούν
μεταξύ τους οι
συμμετέχοντες
και να νιώσουν
άνετα.
Διαδικασία
Κάθονται
στον κύκλο
δίπλα σε
περισσότερο
άγνωστα άτομα.
Χωρίζονται σε
ζεύγη. Ο ένας
λεει: (1) το όνομά του,
(2) μια μικρή
ιστορία που να
συνδέεται με αυτό
και (3) μια καλή
αιτία που τον
έφερε στην
ομάδα και ο
άλλος ακούει
με προσοχή
χωρίς να μιλά.
Μετά αλλάζουν
ρόλους (χρόνος 2+2
λεπτά). Δεν
κρατούν
σημειώσεις.
Στη συνέχεια παρουσιάζει
ο ένας τον άλλο
στην ολομέλεια
σε κύκλο.
Ακολουθεί
συζήτηση για
τους λόγους
που βρίσκονται
στην ομάδα. Οι
λόγοι γράφονται
σε μεγάλο
χαρτί στο
πάτωμα.
Δίδεται χρόνος
να προσθέσουν
και άλλους
λόγους που δεν
ανέφεραν στα
ζεύγη. Ο
εκπαιδευτής
διαβάζει τους
λόγους οι οποίοι
αναρτώνται.
Όπου είναι
δυνατόν, το
χαρτί παραμένει
αναρτημένο
κατά τη
διάρκεια όλων
των
συναντήσεων.
2.
Κύκλος
ονομάτων (10΄)
Στόχοι
Να
γνωριστούν.
Διαδικασία
Όλοι σε
κύκλο, όρθιοι.
Ένας – ένας λεει
το όνομα του/ της
και κάνει μια
κίνηση/
φιγούρα με το
σώμα του (για
παράδειγμα:
ΝΊΚΟΣ και
κρατάει
ανοιχτά τα
χέρια του, είτε
πατάει σ’ ένα
πόδι.....). Όλοι
μαζί επαναλαμβάνουν
το όνομα και
την κίνηση.
3. Ιδεοθύελλα
(10΄)
Στόχοι
Οι
συμμετέχοντες
να αναφέρουν
τι στοιχεία
θέλουν να
μάθουν όταν
γνωρίσουν
κάποιο
καινούργιο άτομο.
Διαδικασία
Τίθεται
η ερώτηση: «Όταν
γνωρίζεις
κάποιον τι
στοιχεία
θέλεις να μάθεις;»
Για
παράδειγμα:
Όταν ένα
καινούργιο
παιδί έρχεται
στην τάξη σου
τι θα ήθελες να
γνωρίζεις για
αυτόν / ή; Όταν
έρχεται
κάποιος / α για
πρώτη φορά
στην παρέα σου
τι θα ήθελες να
ξέρεις για
αυτήν / όν;
Ο εκπαιδευτής
γράφει τις
δηλώσεις σε
μεγάλο αναρτημένο
χαρτί.
Η
συζήτηση στην
ολομέλεια
μπορεί να
περιστραφεί γύρω
από το αν
υπάρχουν κοινά
μεταξύ των
απαντήσεων και
γιατί έχουμε
ανάγκη να
ξέρουμε αυτές
τις πληροφορίες.
Β.
Προσμονές –
Πλαίσιο αξιών
1.
Ακροστιχίδα:
ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ
ΣΧΕΣΕΙΣ (30΄)
*
Μπορεί να
χρησιμοποιηθεί
και άλλη φράση
ή λέξη, π.χ.:
ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ή EΙΡΗΝΗ
ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ,
κτλ.
Στόχοι
Να
τοποθετηθούν
οι προσμονές
και οι αξίες
της ομάδας.
Οι
συμμετέχοντες
να
διαμορφώσουν
μαζί το πλαίσιο
του προγράμματος.
Διαδικασία
Αναρτάται
προετοιμασμένη
από πριν η
ακροστιχίδα
ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ
ΣΧΕΣΕΙΣ
(κάθετα).
Θέτουμε τον
προβληματισμό:
«Τι θα θέλατε να
ισχύει σε
αυτές τις
συναντήσεις
μας». Καλούνται
να πουν λέξεις
που αρχίζουν
από κάθε
αρχικό γράμμα
της ακροστιχίδας.
Ο εκπαιδευτής
γράφει τις
λέξεις δίπλα
από το κάθε
αρχικό γράμμα.
Αν πουν λέξη
της οποίας δεν υπάρχει
το αρχικό,
γράφουμε το
αρχικό γράμμα
και τη λέξη
δίπλα. Τους
διευκρινίζετε:
«οι λέξεις που θα
πείτε
αντιπροσωπεύουν
τις δικές σας
αξίες και τις
προσμονές σας
για τα
εργαστήρια
αυτά. Επίσης,
λέμε ‘εγώ’ και
όχι ‘εμείς’, δε
μιλάμε γενικά
για ομάδες
(Κύπριοι,
Ιταλοί, κλπ.)
αλλά μόνο για
τον εαυτό μας».
Συμφωνείτε με
τις λέξεις; Αν
κάποιος
διαφωνεί με
κάποια λέξη,
επιχειρηματολογεί
και η λέξη
αφαιρείται.
Η
ακροστιχίδα
παραμένει
αναρτημένη
κατά τη διάρκεια
όλων των
συναντήσεων.
Σημαντικές
λέξεις:
Υπευθυνότητα,
σεβασμός,
σύγκρουση,
προσοχή,
ευαισθησία,
εχεμύθεια
2. Εισαγωγή
στο χώρο (5΄)
Στόχοι
Η
ομάδα να μπει
στο χώρο της
εκπαίδευσης
(της αίθουσας)
και να αφήσει
όλα τα
υπόλοιπα
θέματα της
καθημερινότητας
απέξω.
Διαδικασία
Δεν
εφαρμόζεται
κατά την πρώτη
συνάντηση. Οι
συμμετέχοντες
κάθονται στις
καρέκλες σε
κύκλο. Ακολουθούν
τις οδηγίες:
«Πιάστε τα
χέρια του
διπλανού σας,
πατήστε
σταθερά και τα
δύο πόδια στο
πάτωμα και
πάρτε 2-3 βαθιές
ανάσες.
Κλείστε τα μάτια
σας. Αφήστε το
μάθημα, το
σπίτι, κτλ. έξω
από τον κύκλο.
Φέρτε τον
εαυτό σας στο
χώρο. Ανοίξτε
αργά τα μάτια
σας, κοιτάξτε
αυτόν/ αυτήν
που βρίσκεται
απέναντί σας
ίσα στα μάτια,
μπορείτε να
του/ της στείλετε
και ένα
χαμόγελο».
3.
Προσδοκίες σε
σχέση με την
έννοια ειρήνη
(40΄)
1η φάση
Στόχοι
Να
προβληματιστούν
για την έννοια
που δίνει ο καθένας
στον όρο
ειρήνη.
Διαδικασία
Σε
ομάδες των 3-5
συζητούν για 5
λεπτά τι
σημαίνει ειρήνη
για τον καθένα.
Μετά στην
ολομέλεια
ακούγονται οι
απόψεις που
συζητήθηκαν σε
κάθε ομάδα. Το
ουσιαστικό
είναι να ακουστούν
όλες οι
απόψεις και να
δοθεί το
μήνυμα ότι δεν
υπάρχει σωστή
και λάθος
αντίληψη αλλά
ένας πλούτος
διαφορετικών
απόψεων, ότι ο
καθένας φέρνει
στην ομάδα το βίωμά
του και τις
εμπειρίες του
για να τις
μοιραστεί.
2η φάση:
Αγάλματα
Στόχοι:
Να
παραστήσουν/
συνθέσουν με
την τεχνική
των αγαλμάτων
τον τρόπο με
τον οποίο
φαντάζονται
την ειρηνική
Ευρώπη.
Διαδικασία
Ο
εκπαιδευτής
παρουσιάζει
ένα παράδειγμα
αγάλματος ‘πλάθοντας’
το σώμα ενός
εθελοντή στη
στάση και την
πόζα την οποία
θέλουμε να
δώσουμε. Τους
καλούμε να
συζητήσουν σε
ομάδες των 4 – 6
τους
συμβολικούς,
αφαιρετικούς ή
περιγραφικούς
τρόπους για να
δείξουν την
εικόνα μιας
ειρηνικής
Ευρώπης. Μετά,
χρησιμοποιώντας
το σώμα του ο
καθένας,
αναπαριστούν
μια ενιαία
σύνθεση της
ομάδας (10΄).
Στη
συνέχεια
γίνονται στην
ολομέλεια οι
παρουσιάσεις
από την κάθε
ομάδα και
ακολουθεί
συζήτηση για
να
αποκωδικοποιηθούν
τα μηνύματα
που εκπέμπουν
τα σώματα στη
σύνθεση αυτή.
Συζητάμε
το τι είναι
ειρήνη για τον
καθένα και πιο
ειδικά ειρήνη
στην Ευρώπη.
Γίνεται
αναφορά από
τον εκπαιδευτή
στο θεσμικό
πλαίσιο της
Ευρωπαϊκής Ένωσης
που αφορά την
ειρήνη, στο
ευρωπαϊκό
σύνταγμα, κτλ.
4. Η
φανταστική
χώρα της
ειρήνης (30΄)
Στόχοι
Συνεργασία
– οραματισμός-
Κοινές αξίες.
Διαδικασία
Η
ολομέλεια
χωρίζεται σε
υποομάδες των 4 – 6
μελών. Τους
δίνεται χαρτί
1Χ 1 μ. Διαβάστε
τους το
ακόλουθο σενάριο:
«Οραματιστείτε
ένα φανταστικό
χώρο, όπου όλα
θα είναι ωραία
και ειρηνικά.
Συζητήστε και
απεικονίστε τη
χώρα σας στο
χαρτί
(κοινωνία,
περιβάλλον, εργασία,
κανόνες,
παιδεία κτλ.).
Μπορούν να
χρησιμοποιήσουν
διάφορα υλικά:
χρώματα,
κολλάζ, κτλ.
Είναι δυνατόν
να γράψουν και
λέξεις –
φράσεις.
Βάζουν ένα
τίτλο.
Παρουσιάζουν
την εργασία
τους στην
ολομέλεια.
Μετά την
παρουσίαση της
κάθε ομάδας,
ρωτάμε:
Ήταν
δύσκολο να
συμφωνήσετε;
Πως
αποφασίσατε
για το ποιος θα
το
παρουσιάσει;
Κάτι
που θέλετε να
προσθέσετε;
Τα έργα
αναρτώνται
μόνιμα στον
τοίχο.
Γ.
Διαφορετικότητα,
αποδοχή, ενσυναίσθηση
1. Το κρεμμύδι
της
ομοιότητας/
διαφορετικότητας
(30΄)
*Ειρήνη
χωρίς αποδοχή
της
διαφορετικότητας
δεν μπορεί να
υπάρξει.
Στόχοι
Να
βιώσουν τα
κοινά και τις
διαφορές που
υπάρχουν στην
ομάδα.
Διαδικασία
Ανακαλύπτουν
τις διαφορές ή
τις
ομοιότητες,
όχι και τα δυο
στην ίδια συνάντηση.
Ομοιότητες:
Ζητάτε από
τους
συμμετέχοντες
να σχηματίσουν
ένα εσωτερικό
και ένα
εξωτερικό
κύκλο (τα
στρώματα του
κρεμμυδιού)
και να
στέκονται ο
ένας απέναντι
στον άλλο.
Κάθε ζευγάρι πρέπει να βρει (πολύ γρήγορα) κάτι κοινό στους δυο (συνήθεια, άποψη, ιστορικό, συμπεριφορά,
συνήθειες,
επιθυμίες και
ενδιαφέροντα κ.τ.λ.), και τον τρόπο
για να το
εκφράσει. Μπορείτε να υποδείξετε συγκεκριμένες
ομοιότητες, πχ.
αγαπημένο φαγητό, τι δεν μου αρέσει στο σχολείο, η
οικογένειά μου, η
μουσική που
μου αρέσει, τι συνηθίζω
το πρωί,
πολιτικές
απόψεις…) Οι τρόποι έκφρασης μπορούν να είναι ελεύθεροι ή μπορείτε, ως
εκπαιδευτές, να υποδείξετε διάφορους τρόπους, π.χ. “πες ένα τραγούδι”, “κάνε μια μικρή μίμηση”, “δημιούργησε
ένα μικρό
ποίημα”, “δείξε το με
θορύβους”, “δείξε το
με σύμβολο», κτλ.
Αφού γίνει αυτό, ο εξωτερικός κύκλος του κρεμμυδιού μετακινείται μια θέση
δεξιά και κάθε νέο ζευγάρι πρέπει
να βρει ξανά μια ομοιότητα και να την εκφράσει. Συνεχίζουν
την κίνηση
προς τα δεξιά
μέχρι να φτάσει
στο τέλος ο
κύκλος. Έτσι κάθε φορά μπαίνετε όλο και πιο «βαθιά» στα κρεμμύδια
μας.
Η πιο δύσκολη εκδοχή αυτής
της άσκησης
είναι όχι με ομοιότητες αλλά με διαφορές.
Εργαζόμαστε με
τον ίδιο τρόπο.
Ανακαλύπτουν
τις διαφορές,
τι εκφράζουν
αλλά συγχρόνως
πρέπει να
υποδείξουν οι
ίδιοι ή ο
εκπαιδευτής
μια διάσταση
που τις
αλληλοσυμπληρώνει
ή να
υποδείξουμε
ένα
χαρακτηριστικό
που τους
ενώνει (στο
ζεύγος).
Στο
τέλος μπορείτε να συζητήσετε: Ποιες ομοιότητες/ διαφορές
μας
ξαφνιάζουν; Σε τι οφείλονται; Πόσο συμπληρωματικές μπορούν
να είναι οι
διαφορές μας;
Πηγή: Claudia Schachinger. Από το βιβλίο Intercultural learning T-kid. Council of Europe
publishing November 2000 (Μετάφραση και προσαρμογή: Γιώργος Ζήκας)
2. Διαφυλικές σχέσεις (25΄)
Στόχοι
Σύνδεση
της ζωής με την
ισότητα.
Ενσυναίσθηση.
Διαδικασία
Στο
πάτωμα
τοποθετείται η
κλίμακα 0% – 25% – 50% – 75% – 100%.
Ρωτάμε «πόσο,
νομίζετε
υπάρχει
ισότητα των
δύο φύλων στην κοινωνία
μας;»*. Τους
καλούμε να
σταθούν στην
κλίμακα
ανάλογα με το
τι νομίζουν
(εννοείται ότι
σε κάποιο
σημείο της κλίμακας
θα σταθούν
περισσότεροι
από έναν).
Παριστάνουμε
το
δημοσιογράφο
ρωτώντας
κάποιον στα
δυο άκρα της
κλίμακας και
στο μέσο της:
«Γιατί επέλεξες
αυτό το σημείο;
Σε τι η ισότητα
των δύο φύλων
έχει/ δεν έχει
επιτευχθεί;».
Αποφεύγουμε το
διάλογο μεταξύ
των
συμμετεχόντων.
Στη
συνέχεια
εργάζονται/
συζητούν σε
ζεύγη: Τι θα άλλαζε
στη ζωή σου αν
ξυπνούσες μια
μέρα και από άντρας
γινόσουν
γυναίκα και
από γυναίκα
γινόσουν άντρας;
Τι θα άλλαζε
και τι
θα έμενε το
ίδιο; (5΄).
Στην
ολομέλεια: «Τι
σας έκανε
εντύπωση», «τι
σκεφτήκατε που
θα θέλατε να
μοιραστείτε».
Μοιράζονται
σκέψεις και
εντυπώσεις από
τη συζήτηση
στα ζεύγη ή και
στην
ολομέλεια.
* Αν η
δραστηριότητα
γίνει στο
περιβάλλον της
τάξης τότε το
ερώτημα
διαφοροποιείται
ως εξής : «πόσο ευχαριστημένος
είσαι που
είσαι αγόρι ή
κορίτσι;»
3. Τυφλός (15΄)
Στόχοι
Ενσυναίσθηση.
Αποδοχή
της
διαφορετικότητας.
Έκφραση
συναισθημάτων.
Να
μεταδίδουν
μηνύματα με τη
γλώσσα του
σώματος.
Διαδικασία
Κατά τη
διάρκεια αυτού
του παιχνιδιού
δεν πρέπει να
μιλήσει
κανείς. Οι μαθητές
κατανέμονται
σε ζευγάρια. Ο
ένας κρατά τα
μάτια του
κλειστά και ο
άλλος τον/ την
οδηγεί γύρω στην
αίθουσα ώστε
να μη χτυπήσει
σε οτιδήποτε
και να μην
προκαλέσει
έκρηξη του
ναρκοπεδίου.
Το ναρκοπέδιο
μπορεί να
αναπαρασταθεί
με κομμάτια
εφημερίδας στο
πάτωμα, τα
οποία έχει
τοποθετήσει
από πριν ο
εκπαιδευτής.
Αλλάζουν
ρόλους με σήμα
του
εκπαιδευτή. Πολλά
παιδιά
δυσκολεύονται
να κρατήσουν
τα μάτια κλειστά.
Δε θα τους
πιέσουμε.
Συζήτηση
και
ανατροφοδότηση:
Πώς
αισθανθήκατε ως
τυφλός; Πώς
αισθανθήκατε
ως οδηγός; Ποιο
ήταν
δυσκολότερο
για σας; Γιατί; Πώς
επικοινωνούσατε
αφού δεν
ήσαστε ικανοί
να μιλήσετε;
Πώς λάβατε τα
μηνύματα που
εστάλησαν από
αυτόν/ ην που
σας
καθοδηγούσε;
Ήσαστε καλός
ακροατής; Ήταν
σημαντικό να
ακούσετε τη
γλώσσα των
σωμάτων (αφή),
αυτή που σας
οδηγούσε γύρω;
Τι
σημαίνει
«ακρόαση» εδώ;
(Για τον
εκπαιδευτή: ακρόαση
σημαίνει να
στραφεί
κάποιος
απόλυτα και να
εστιαστεί σε ένα
άλλο πρόσωπο.)
4. Έρημος (15΄)
Στόχοι
Συνεργασία
και
ανταγωνισμός,
σύγκρουση και
διαφοροποίηση,
δεξιότητες
ζωής σε σχέση
με την
διαχείριση των
προβλημάτων
μέσα από τα
δικαιώματα των
εμπλεκομένων.
Διαδικασία
Χωρίζουμε
σε ζεύγη.
Συναποφασίζετε,
σκηνοθετείτε
και
δραματοποιείτε
την εξής
ιστορία: «Είστε
στην έρημο με
ελάχιστο νερό
στο παγούρι.
Τι θα σκεφτείτε
και πως θα
αντιδράσετε»;
Δραματοποιούν
σε ζεύγη. Αφού
ολοκληρώσουν,
μπαίνουν σε
ομάδες ανά 3
ζεύγη και
συζητούν της
λύσεις που
έδωσαν.
Ερωτήσεις
στην
ολομέλεια:
Ήταν
εύκολο να
αποφασίσουμε;
Υπήρξαν
συγκρούσεις;
5.
Ποτέ μην με
πεις (10΄)
Στόχοι
Ανάδειξη
προσωπικών
αναγκών και
προσωπική
ανάπτυξη
Διαδικασία
Ο
κάθε ένας
μόνος του
γράφει σε ένα
χαρτί Α4 « Ποτέ μην
με πεις.........................
(προσθέτει ένα
χαρακτηρισμό).
Βάζει το χαρτί
σε ορατό
σημείο στην
καρέκλα του.
Μετά όλοι
κάνουν βόλτα
στο χώρο και
βλέπουν τι
έχουν γράψει
και οι άλλοι. Ο
εκπαιδευτής
τους λεει τώρα
να επιλέξουν
μια άλλη
ταμπελίτσα που
τους ταιριάζει
και να κάτσουν
την καρέκλα.
Βλέπουμε αυτές
που δεν
προτιμήθηκαν.
Ζητάμε να μας
εξηγήσουν
κάποιους
«περίεργους»
χαρακτηρισμούς
και να μοιραστούν
μαζί μας τις
σκέψεις τους.
6.
Σχεδίες –
κροκόδειλοι (20΄)
Στόχοι
Να
εμπιστεύονται
τους
συμμαθητές και
να συνεργάζονται.
Διαδικασία
Πάντα
ξεκινάμε κάπως
έτσι: Τώρα θα
παίξουμε.
Απλώνουμε
από πριν στο
πάτωμα
εφημερίδες σε
τρεις περιοχές
(κάθε περιοχή
θα έχει
εμβαδόν 2 - 4
τετραγωνικά
μέτρα
(φτιάχνουμε,
δηλαδή τρεις
«σχεδίες»).
Χωρίζουμε την
τάξη σε τρεις
ομάδες (όσες
και οι σχεδίες).
Ας μη
γνωρίζουν από
την αρχή οι
μαθητές ότι οι
εφημερίδες
είναι σχεδίες.
Οδηγούμε με
λόγια τους
μαθητές να
φανταστούν ότι
περπατούν
κάπου στην
Αφρική, σε ένα ασφάλτινο
δρόμο, έπειτα
μπαίνουν σε
χωμάτινο
δρόμο, δρόμο με
χαλίκια, κτλ.,
αποφεύγουν ένα
φίδι, τώρα
πηδούν ένα
ρυάκι, κτλ.,
τεντώνονται
και μαζεύουν
ένα φρούτο, κτλ.,
φτάνουν στο
ποτάμι, είναι
κουρασμένοι,
ένα μπάνιο θα τους
κάνει καλό,
κολυμπούν...,
κολυμπούν…,
ξεχνιόνται και
βρίσκονται στη
μέση του
ποταμού,
ευτυχώς βλέπουν
τις σχεδίες
(εφημερίδες)
και ανεβαίνουν
όλοι πάνω (η
κάθε ομάδα
μαζί). Και το
ταξίδι
αρχίζει! Έχει κύμα!
το ποτάμι
ηρεμεί,
κωπηλατούν.
Όμως οι κροκόδειλοι
έρχονται!
Περιτριγυρίζουν
τις σχεδίες… Με
φωνή δυνατή
ορμά ο
δάσκαλος/ η
δασκάλα
(κροκόδειλος) και
κόβει τα πρώτα
κομμάτια από
μια σχεδία,
μετά από τις
άλλες… Οι
μαθητές
αναγκάζονται
να περιοριστούν
στη σχεδία που
απόμεινε.
Πρέπει να
σωθούν και να
μείνουν όλοι
επάνω. Ο
κροκόδειλος
συνεχίζει να
περιτριγυρίζει
και να κόβει
κομμάτια από
τις σχεδίες... Οι
σχεδίες
μικραίνουν… Τα
παιδιά
στριμώχνονται…
Κάποια στιγμή
ο κροκόδειλος
αρπάζει και
ένα πόδι...
Κατά τη
διάρκεια του
παιγνιδιού μη
σταματάτε για να
δώσετε
εξηγήσεις. (Μια
διαφορετική
συνέχεια της
περιπέτειας:
Μπορεί μια
σχεδία να
διαλυθεί,
οπότε οι επιβαίνοντες
κολυμπούν και
ανεβαίνουν σε
άλλη σχεδία).
Ρωτάμε:
Εντυπώσεις
από το
παιγνίδι.
Πώς
αντέδρασαν σε
στιγμές κρίσης
(περιγράφουν
επεισόδια της
ομάδας τους);
7.
Λεμόνια (60΄)
Στόχοι
Η
κατανόηση της
σχέσης μεταξύ
γενίκευσης και
στερεότυπων.
Ενσυναίσθηση.
Αποδοχή
της
διαφορετικότητας.
Διαδικασία
Θα
χρειαστείτε
λεμόνια και
μήλα.
Βάλτε
όλα τα λεμόνια
στο κέντρο.
Ζητήστε από
την ομάδα να
περιγράψει τα
χαρακτηριστικά
ενός λεμονιού
(στρογγυλό,
πικρό, ξινό,
κίτρινο κτλ.)
Γράψτε τις
απαντήσεις
τους στον πίνακα.
Χωρίστε
τους
συμμετέχοντες
σε μικρότερες
ομάδες και
δώστε σε κάθε
ομάδα ένα
λεμόνι.
Ζητήστε τους να
γνωρίσουν το
λεμόνι τους
εξετάζοντας
το, παρατηρώντας
όλα τα
ιδιαίτερα
χαρακτηριστικά
του. Πείτε τους
να μην
σημαδέψουν ή
παραμορφώσουν
το λεμόνι τους
με οποιαδήποτε
τρόπο. Μπορούν
να δώσουν στο λεμόνι
τους ένα όνομα,
να
δημιουργήσουν
μία ιστορία, να
αρχίσουν να το
προσωποποιούν,
σαν να είχε προσωπικότητα.
Μετά
από λίγη ώρα,
πείτε σε
κάποιον από
κάθε ομάδα να
μιλήσει στην
ολομέλεια για
το λεμόνι τους,
να πει την
ιστορία που
έφτιαξαν στην
ομάδα.
Βάλτε
όλα τα λεμόνια
στο κέντρο του
κύκλου και ανακατέψτε
τα. Ζητήστε από
κάποιον να
έρθει και να αναγνωρίσει
και να πάρει το
λεμόνι του.
(Μετά από τόση
συζήτηση θα του
είναι εύκολο).
6)
Βάλτε όλα τα
λεμόνια στο
κέντρο του
κύκλου. Φέρτε δίπλα
τους και ένα
κόκκινο μήλο.
Ρωτήστε τους
αν αυτό το νέο
φρούτο χωράει
σε αυτόν τον λεμονόκοσμο.
Ερωτήματα
προς συζήτηση:
Γιατί
ήταν τόσο
εύκολο να
αναγνωρίσετε
το λεμόνι σας;
Είχατε
ποτέ ιδέες για
κάποιο πρόσωπο
που δεν τις είχατε
ποια όταν τον/την
γνωρίσατε;
Είχε
κανείς ποτέ
ιδέες για εσάς
τις οποίες
εγκατέλειψε
όταν σας
γνώρισε;
Γιατί
τα στερεότυπα
είναι
επικίνδυνα;
Πόσο
θα αφήσετε
αυτό το ξένο
φρούτο στην
ζωή σας; Θα « τα
φτιάχνετε;», θα
το
φέρνατε
να γνωρίσει
την οικογένεια
σας;
Υπήρξατε
ποτέ το άλλο
φρούτο σε ένα λεμονόκοσμο;
Πώς το
χειριστήκατε;
Ποίοι
είναι τα άλλα
φρούτα στην
δικιά σας
κοινότητα /
γειτονιά /
σπίτι;
Ποίοι
είναι μερικοί
από τους
τρόπους που
κάνουμε κάποιον
να νιώσει ανεπιθύμητος/επιθυμητός;
8. Συνάντηση
στο τρένο (20΄)
Στόχοι
Να
εδραιώσει
εμπιστοσύνη
ανάμεσα στα
μέλη της ομάδας
ενώ
διερευνούνται
και οι
διαφορές και
οι ομοιότητες
της ομάδας.
Διαδικασία
Μοιράστε
μία κάρτα σε
κάθε άτομο.
Πείτε στους
συμμετέχοντες
να φανταστούν
ότι θα φτάσουν
σε ένα σταθμό
τρένου και
πρέπει να
συναντήσουν
κάποιον που
δεν τους ξέρει.
Πείτε τους να
γράψουν μία
περιγραφή του
εαυτού τους
πάνω στην
κάρτα. Μαζέψτε
της κάρτες σε
μία σακούλα.
Διαλέξτε μία
κάρτα και
διαβάστε την στην
ομάδα. Ρωτήστε
την ομάδα να
μαντέψει ποιος
περιγράφεται.
Όποιος/ όποια
το βρίσκει,
τραβά στην τύχη
την επόμενη
κάρτα.
Επαναλάβετε
μέχρι να τελειώσουν
οι κάρτες.
Ερωτήσεις
για συζήτηση
Τι
κοινό έχουν οι
περιγραφές; Σε
τι διαφέρουν;
Ποια
πληροφορία δεν
περιλαμβανόταν;
Σας ξάφνιασε
κάτι από αυτήν
την άσκηση;
Ποίος
νομίζεται ότι
είναι ο σκοπός
της άσκησης;
9.
Επαγγέλματα (15΄)
Στόχοι
Να
αποκαλύψουν
τους μύθους
και τα
στερεότυπα για
τα
επαγγέλματα.
Διαδικασία
Το
μέλλον
συνδέεται με
τις αντιλήψεις
μας και με τα
στερεότυπά
μας. Δηλαδή το
επάγγελμά μας
διαμορφώνει το
μέλλον. Θα σας
δώσω κάρτες
στις οποίες αναγράφονται
διάφορα
επαγγέλματα.
Σε κάθε κάρτα
αναγράφεται
ένα επάγγελμα.
Το ίδιο
επάγγελμα θα
το έχουν 2 – 3 από
σας. Παρακαλώ
μην
ανακοινώσετε
το επάγγελμά σας,
μην μιλήσετε
σε κανέναν. Θα
αναπαραστήσετε
με μίμηση/
θέατρο το
επάγγελμα της
κάρτας σας
απολύτως
σιωπηλοί.
Θα
προσπαθήσετε
να ανακαλύψετε
τους άλλους
που έχουν την
ίδια κάρτα με
σας. Θα το
καταφέρετε
κοιτώντας τις
κινήσεις του
σώματος.
Ξεκινάτε να
παίζετε
παντομίμα.
Ερωτήσεις
στην
ολομέλεια:
Υπάρχουν
μύθοι και
πραγματικότητες
όσον αφορά το
επάγγελμα των
αντρών και το
επάγγελμα των
γυναικών;
Σας
εμπόδισε το
φύλο σας να
παίξετε;
Είχατε κάποιο
πρόβλημα;
Κάρτες
επαγγελμάτων:
Οδοντογιατρός
Καθαριστής
τζαμιών
Ιερέας
Ταξιτζής
Δασκάλα
Μηχανικός
αυτοκινήτων
Πιλότος
Μπαρ-
woman
Δικηγόρος
Κτίστης
Δοκιμαστής
κρασιών
Επιπλοποιός
Πωλητής
10.Xαιρετισμοί/ διαπολιτιστικές
διαφορές (20΄)
Στόχοι
Να βιώσουν
τις διαπολιτισμικές
διαφορές και
το πολιτισμικό
σοκ.
Να
διερευνήσουν
πώς οι
άνθρωποι
χειρίζονται διαπολιτισμικές
διαφορές.
Να
εκφράσουν πώς
νιώθουν αν του/
της ζητείται
να αλλάξει τον
δικό του/ της
κώδικα
συμπεριφοράς.
Διαδικασία
Έχετε
ετοιμάσει από
πριν τις
κάρτες με τους
διαφορετικούς
χαιρετισμούς
(βλέπε πιο κάτω).
Δώστε στην
τύχη μια κάρτα
στον καθένα.
Δώστε σαφή
οδηγία ότι δεν
πρέπει να μοιράζονται
μεταξύ τους τις
οδηγίες τους
(κρύβουν την
κάρτα τους).
Καλό είναι να
έρθουν και να
ρωτήσουν εσάς
προσωπικά εάν
έχουν κάποια
απορία.
Ζητήστε
τους να
περπατάνε στο
δωμάτιο και να
χαιρετούν ένα –
ένα τα άλλα
μέλη και να
συστήνονται με
βάση το
χαιρετισμό που
αναγράφεται
στην κάρτα τους.
Δεν πρέπει να
λένε στον άλλο
τι σκοπεύουν
να κάνουν, απλά
να κάνουν τον
χαιρετισμό
λέγοντας: «Γεια,
είμαι ο/ η ...».
Αφήστε
την ομάδα να
περιφέρεται
στο δωμάτιο
μέχρι όλοι να
έχουν την
ευκαιρία να
χαιρετιστούν
όσο το δυνατόν
περισσότερους.
Επιστρέφετε
στην στον
κύκλο
(καθιστοί) και
κάντε μία
συζήτηση με
κάποιες ή όλες από
τις πιο κάτω
ερωτήσεις.
Ερωτήσεις:
Πώς
ένιωσαν
χρησιμοποιώντας/
δεχόμενοι έναν
άγνωστο
χαιρετισμό;
Αναγνώρισε
κανείς κάποιον
χαιρετισμό από
προηγούμενη
εμπειρία;
Ένιωσε κανείς
άβολα με
κάποιον
χαιρετισμό; Με
ποιόν τρόπο;
Γιατί; Ποια
ήταν μερικά
από τα εμπόδια
όταν
προσπαθούσατε
να χαιρετήσετε
κάποιον; Σε
αυτήν την
άσκηση είδατε
πώς κάτι
περίεργο με
τους
χαιρετισμούς.
Εάν όμως ήταν
απαραίτητο, θα
συνηθίζατε
τους
χαιρετισμούς
που
χρησιμοποιήσατε;
Υπάρχουν
παραδείγματα
άλλων εθίμων
που δεν θα
μπορούσατε να
συνηθίσετε;
*
Δείγμα
χαιρετισμών
από όλο τον
Κόσμο
(γραμμένοι στις
κάρτες,
μπορείτε να
προσθέσετε και
άλλους).
Ινδία.
Βάζετε τα
χέρια σας όπως
όταν
προσεύχεστε πάνω
στο στήθος και
υποκλίνεστε
ελαφρά.
ΗΠΑ:
Δίνεται τα
χέρια
σφίγγοντας,
κοιτάτε ευθεία
στα μάτια του
άλλου.
Μέση
Ανατολή:
Περνάτε σιγά σιγά το
αριστερό χέρι
σας προς τα
επάνω, πρώτα
ακουμπώντας
την καρδιά σας,
μετά το μέτωπο
σας και τελικά προς
τα μπροστά και
έξω.
Συνοδεύεστε
αυτήν την κίνηση
με την φράση «σαλαάμ αλέκουμ»
που θα πει «η
ειρήνη μαζί
σου».
Μαλαισία: Απλώστε
το δεξί χέρι
σας ακουμπήστε
τα δάκτυλα του
άλλου. Μετά
φέρτε τα χέρια
σας πάνω στην
καρδιά που
σημαίνει: «Σε
χαιρετώ από
την καρδιά μου».
Οι άντρες
χαιρετάν έτσι
μόνο άλλους άντρες
και οι
γυναίκες μόνο
με γυναίκες.
Αλουέτ: Ένα
ελαφρό χτύπημα
στο κεφάλι ή
στον ώμο του
άλλου.
Πολυνησία:
Αγκαλιαστείτε
και τρίψτε με
τα χέρια την
πλάτη ο ένας
του άλλου.
Μαόρι
στην Νέα
Ζηλανδία: Τρίψτε
τις μύτες σας.
Μερικές
Ανατολικοαφρικανικές
φυλές:
Φτύστε ο ένας
στα πόδια του
άλλου.
Μερικές
φυλές του
Θιβέτ:
Βγάλτε την
γλώσσα σας
στον άλλο.
Ιαπωνία:
Υποκλιθείτε
από την μέση 15
μοίρες.
Ρωσία: Σφιχτή
χειραψία
πρώτα. Μετά μια
σφιχτή αγκαλιά
και δύο ή τρία
φιλιά από
μάγουλο σε μάγουλο.
Λατινική
Αμερική:
Αγκαλιά (Αμπράζο)
και μερικά
απαλά
χτυπήματα στην
πλάτη.
Μερικές
φυλές της
Κένυα:
Απαλά
χτυπήστε ο ένας
την παλάμη του
άλλου και
κρατήστε τα
δάκτυλα του
άλλου.
Ταϊλάνδη: «Το Γουάι».
Βάζετε τα
χέρια σας σε
στάση
προσευχής και
υποκλίνεστε
ελαφρά. Όσο
ποιο ψηλά είναι
τα χέρια σας
πάνω στο
στήθος, τόσο
περισσότερο
σεβασμό
δείχνετε σε
αυτό το
πρόσωπο. Μην
βάζετε τα
χέρια σας πάνω
από το κεφάλι
σας αυτό είναι
προσβολή.
Νότια
Ευρώπη,
Κεντρική και
Νότια Αμερική:
Χειραψία και
κρατήστε την
λίγο παραπάνω.
Συνοδέψτε αυτήν
την κίνηση με
το να
ακουμπήσετε
την παλάμη ή
τον αγκώνα του
άλλου.
Τουρκία:
Χειραψία και
με τα δύο χέρια
ή αγκαλιά και
φιλιά και στα
δύο μάγουλα.
Βέλγιο: Τρία
φιλιά, από
μάγουλο σε
μάγουλο.
Ισραήλ:
Χειραψία (ή
αγκαλιά, αν
ξέρετε αυτό το
πρόσωπο)
λέγοντας: «Σαλόμ».
11.
Καθοδηγούμενος
οραματισμός (60΄)
*Μόνο
για ενήλικες.
Στόχοι
Να
αντικρίσουν
κριτικά την
παιδαγωγική
σχέση.
Να
καλλιεργήσουν
την ενσυναίσθηση
μέσα από την
ταύτιση.
Διαδικασία
Μοιράστε
4 κάρτες στον
καθένα.
Διαβάστε αργά
ολόκληρο το
ακόλουθο
κείμενο.
Ζητείστε από
κάθε μέλος της
ομάδας να
είναι απόλυτα συγκεντρωμένος/η
και να
αποφεύγει να
μιλάει με τα
άλλα μέλη της
ομάδας ή να
διακόψει.
Το κείμενο
Θα σου
ζητήσω να
εγκαταλείψεις
κάτι που σου
είναι πολύ
σημαντικό.
Αυτό που σου
ζητάω είναι να
ξεχάσεις για
λίγο τις
μνήμες σου. Σου
ζητάω να
βάλεις στην
άκρη την
πραγματικότητα
και να
χρησιμοποιήσεις
το υπέροχο
χάρισμα της
φαντασίας σου.
Η φαντασία σου
είναι το κύριο
εργαλείο για
αυτήν την
άσκηση
καθοδηγούμενου
οραματισμού. Θα
κάνουμε ένα
ταξίδι μέσα
στον χρόνο,
στην φαντασία
σου, έτσι όπως η
ζωή σου θα
μπορούσε να
ήταν αν ήσουν
δυσλεκτικός.
Πιθανόν να
νιώσεις μία
ποικιλία
συναισθημάτων
καθώς θα
ταξιδεύουμε.
Άφησε τον
εαυτό σου, εξέτασε
τα αισθήματα
σου, αλλά
προσπάθησε να
μην τα αφήσεις
να σε
εμποδίσουν να
συμμετάσχεις
σε αυτήν την άσκηση.
Δεν προσπαθώ
να μανουβράρω
τα αισθήματα
σου ή να αλλάξω
αυτό που είσαι.
Ο στόχος μου
είναι να σε βοηθήσω
να καταλάβεις
κάποια από τα
αισθήματα και
τις εμπειρίες
που έχει ένα
άτομο που
είναι δυσλεκτικό.
Οι εμπειρίες
στις οποίες θα
σε ταξιδέψω
δεν είναι
οικουμενικές
για όλους τους
ανθρώπους που
είναι
δυσλεκτικοί.
Υπάρχουν όμως
κοινά
ζητήματα. Παρακαλώ,
πάνω στις 4
κάρτες που σου
έχουν δοθεί
γράψε ένα
όνομα, λέξη ή
φράση που
ταιριάζει σε
μία από τις ακόλουθες
κατηγορίες. Οι
κατηγορίες
είναι:
1)
Η παρέα σου
στην γειτονιά
όταν ήσουνα μικρός/η.
2)
Το όνομα
του αγαπημένου
σου δασκάλου.
3)
Τρεις
επιλογές/
όνειρα που
έκανες στο
γυμνάσιο και
αφορούσαν την
ερώτηση «τι θα
γίνεις όταν
μεγαλώσεις»
4)
Ένα
ταλέντο που
αναγνωρίζεις στον
εαυτό σου και
σε οδήγησε στο
να επιλέξεις
την σημερινή
σου
επαγγελματική
καριέρα.
Καθώς
θα αρχίσεις
αυτό το ταξίδι,
κοίτα συνέχεια
αυτές τις
κάρτες που
είναι στα
χέρια σου και
σκέψου την
σημασία που
έχουν για
εσένα αυτά που
έγραψες.
Φαντάσου πως
θα ένιωθες αν
ένα ή όλα αυτά
τα πράγματα
ξαφνικά χανόντουσαν.
Ας
γυρίσουμε πίσω
στα πρώτα
παιδικά σου
χρόνια. Διάλεξε
μία ηλικία για
την οποία
έχεις καθαρές
και
συγκροτημένες
μνήμες. Ίσως να
είσαι 7 ή 8 χρόνων.
Κάθεσαι
μπροστά στην
τηλεόραση και
βλέπεις το
γνωστό σε
όλους τους
φίλους σου
πρόγραμμα.
Είναι φυσικά
ένα ξενόγλωσσο
πρόγραμμα με
καλούς και
κακούς και
έναν ήρωα ο
οποίος
αποτελεί
αντικείμενο
συζήτησης στην
γειτονιά. Η
χαρακτηριστική
μουσική και οι
φράσεις
κλειδιά αυτού
του ήρωα είναι
σημείο αναφοράς
σε πολλά
παιχνίδια.
Υπάρχει όμως
ένα πρόβλημα:
πρέπει να
διαβάζεις τους
υπότιτλους.
Αν και
σιγά-σιγά
αναγνωρίζεις
τα γράμματα οι
λέξεις παίζουν
περίεργα
παιχνίδια. Οι
φράσεις περνούν
τόσο γρήγορα
από την οθόνη.
Γυρίζεις σε
κάποιο άτομο
με το οποίο
μοιράζεσαι τα
μυστικά σου,
ένα παιδί το
οποίο είναι
σχεδόν πάντα
μαζί σου, και
του λες: «Τι
γίνεται, τι
λεει, δεν καταλαβαίνω».
Το παιδί κάνει
μια γκριμάτσα
και λεει: «Τι με
ρωτάς πάλι;
Χαζό είσαι και
δεν
καταλαβαίνεις,
ή μήπως δεν
ξέρεις να
διαβάζεις; Άσε
με να δω».
Φοβάσαι
να απαντήσεις
στο ερώτημα
του φίλου σου. «Χαζό
είμαι;»
αναρωτιέσαι.
Στην παρέα σου
τώρα υπάρχει
ένας κώδικας
που δεν
μπορείς να
καταλάβεις – λέξεις
και φράσεις
που δεν έχουν
νόημα, αστεία
στα οποία δεν
γελάς και
παιχνίδια στα
οποία δεν
συμμετέχεις.
Αποφεύγεις
ορισμένα
παιχνίδια και
γελάς όταν γελάνε
όλοι. Κρατάς το
κεφάλι χαμηλά,
φοράς ότι φοράνε
όλοι και
ξεσηκώνεις
φράσεις που
ακούς. Όσο η παρέα
δεν ξέρει ότι
είσαι χαζός,
δεν είσαι
χαζός. Κράτα
την κάρτα με τα
ονόματα της
παρέας σου, δεν
νιώθεις ποια
το ίδιο κοντά
τους. Σκίστε
αυτήν την
κάρτα!
Είσαι
τώρα στο
δημοτικό, 11
χρόνων. Έχεις
μάθει να κρύβεσαι
καλά στην τάξη.
Κάνεις τον
εαυτό σου σκιά.
Δεν μιλάς πολύ,
κάθεσαι στην
ακριανή σειρά,
κοντά στο
παράθυρο,
κάπου στην
μέση και πίσω
από κάποιον ψηλότερο.
Κάθεσαι με ένα
παιδί που τα
καταφέρνει καλύτερα.
Μοιράζεσαι
μαζί του γλυκά
που φέρνεις
από το σπίτι
και ένα ακριβό
παιχνίδι που
σου έφερε ο θείος
σου από την
Αμερική.
Μπορεί να μην
αξίζεις την
παρέα του όμως
υπάρχουν
τρόποι για
κρατήσεις την
εύνοια του.
Έχεις έναν
τουλάχιστον
ένα σύμμαχο
για δύσκολες
στιγμές –
κανένα
διαγώνισμα,
καμία εξέταση…
Ξέρεις, ότι δεν
μπορεί να
αποδείξει ο
δάσκαλος ότι δεν
ξέρεις.
Όμως
κάτι που δεν
υπολόγισες
πρόκειται να
συμβεί. Είναι
ώρα
μαθηματικών:
Άλγεβρα! Ο
δάσκαλος ρωτάει
τον καλύτερο
μαθητή να
έρθει στον
πίνακα να λύσει
ένα πρόβλημα.
Γελάς όταν
λεει ότι δεν
ξέρει να το
λύσει – ίσως
τελικά να μην
είσαι το μόνο
χαζό στην τάξη.
Ο δάσκαλος
λεει το όνομα
σου. Ξέρει
φυσικά ότι δεν
έχεις
διαβάσει, δεν
έχει μεγάλες
απαιτήσεις από
εσένα. Σε
διατάζει να
έρθεις στον
πίνακα λέγοντας
την
συνηθισμένη
παρήγορη
βλακεία: «θα το
λύσουμε μαζί».
Μισείς
τον δάσκαλο
αλλά
αυτοσυγκεντρώνεσαι
μήπως
μπορέσεις να
αποφύγεις το
ρεζιλίκι
μπροστά σε όλη
την τάξη. Προς
μεγάλη σου
έκπληξη
αντιλαμβάνεσαι
το πρόβλημα
σωστά και
σχηματίζεις
την σωστή εξίσωση.
Νιώθεις ότι
έχεις
ξεπεράσει τις
προσδοκίες πολλών
και νιώθεις
μερικούς
πόντους
ψηλότερος. Η αγωνία
σου κάπως
μειώνεται.
Κάποια στιγμή
φτάνεις στις
πρώτες
πράξεις.
Ξαφνικά ο
δάσκαλος
αρχίζει να
φωνάζει με
αυστηρό τόνο
λέγοντας ότι
είναι
απαράδεκτο να μην
ξέρεις απλή
προπαίδεια. Ο
τόνος της
φωνής του στην
αρχή σε
στήριζε, τώρα,
αυτός ο
αυστηρός
τόνος, έχει
κάτι το
προδοτικό.
Τώρα είσαι
μόνος! Ακολουθούν
χάχανα και
ορκίζεσαι ότι
άκουσες την
λέξη «χαζό» από
κάπου. Τα μάτια
σου
καρφώνονται
στο παιδί που
εσύ πρώτα
είχες
ειρωνευτεί και
έπειτα στο
παιδί που κάθεται
δίπλα σου που
επίσης γελάει.
Κρατάς τα δάκρυα
σου από ντροπή.
Ο δάσκαλος σε
καλεί να
συνεχίσεις
όμως εσύ δεν
μπορείς να
σκεφτείς
τίποτα. Ο δάσκαλος
τότε χάνει την
υπομονή του, σε
βγάζει από το
μαρτύριο σου.
Καλεί ξανά τον
καλό μαθητή
ενώ εσύ ξανά
κάθεσαι στην
θέση σου.
Σήμερα
έμαθαν όλοι
ότι είσαι
χαζός, ούτε το 7
επί 7 δεν ξέρεις.
Σήμερα έμαθες
ότι είναι
ανώφελο να το
κρύβεις. Την
άλλη μέρα
αλλάζεις θρανίο,
κάθεσαι στην
πρώτη σειρά,
δίπλα από ένα
άλλο χαζό
παιδί. Όταν σε
ρωτάνε κάτι
τους κοιτάς
χωρίς να μιλάς.
Προτιμάς την
στιγμιαία
αμηχανία από το
ρεζιλίκι. Ο
δάσκαλος καλεί
τον πατέρα σου
στο σχολείο.
Ακούς με
κάποια
ανακούφιση τον
πατέρα σου να
λεει: «Δεν είναι
σαν τον αδελφό
του, στο μαγαζί
τα πάει καλά,
αλλά από
γράμματα…». Ο
δάσκαλος
φαίνεται
απογοητευμένος
αλλά έχει
πειστεί. Ίσως
τώρα
σταματήσουν οι
ερωτήσεις.
Κράτα την
κάρτα με το
όνομα του αγαπημένου
σου δασκάλου.
Από σήμερα το
σχολείο και κάθε
δάσκαλος σου
προκαλεί φόβο.
Σκίστε αυτή
την κάρτα!
Είσαι
τώρα 12 χρονών.
Ανυπομονείς να
πας στο γυμνάσιο.
Νομίζεις ότι
όλα θα είναι
διαφορετικά,
ότι θα κάνεις
καινούριους
φίλους, ότι δεν
θα νιώθεις
ποια αυτή την
μοναξιά. Το
σώμα σου έχει
αλλάξει και
προσέχεις ότι
κάποιοι
νιώθουν μια
έλξη για εσένα.
Το χιούμορ σου
εκτιμάται στην
τάξη. Ένας
κλόουν είναι αγαπητός
ακόμα και αν
δεν είναι
άριστος στα
μαθηματικά.
Δεν θέλεις να
είσαι ο χαζός
της παρέας, να
εισπράττεις
τις καρπαζιές
των αρχηγών.
Αρχίζεις το κάπνισμα
και με τα λεφτά
από το μαγαζί
αγοράζεις
ρούχα, κουρεύεσαι
κάθε δεύτερη
εβδομάδα και
ακούς δυνατή μουσική.
Στο σπίτι
ξέρουν ότι το
μέλλον σου
είναι το
μαγαζί και δεν
ανησυχούν
ιδιαίτερα.
Μπορείς
να κάνεις
άφοβα την ζωή
του καθηγητή
που αντιπαθείς
δύσκολη. Είσαι
το σκληρό
παιδί που δεν
έχει τίποτα να
χάσει. Είσαι
και ιδιαίτερα
δημοφιλής στο
αντίθετο φύλλο.
Μια μέρα σε
στέλνουν στο
γραφείο του
διευθυντή. Τον
κοιτάς ευθεία
στα μάτια. Τι
έχει να σου
προσφέρει
αυτός ή το
σχολείο;
Κανείς δεν
περιμένει τίποτα
από εσένα, ούτε
εσύ από τον
εαυτό σου.
Μπροστά στα
έκπληκτα μάτια
όλων ανάβεις
τσιγάρο. Καθώς
ο διευθυντής
φωνάζει
έξαλλος για
την έλλειψη
σεβασμού, τον
κοιτάς ευθεία
στα μάτια και
φυσάς καπνό .
Νιώθεις μια
ανακούφιση.
Για μια στιγμή
ο διευθυντής
φαίνεται τόσο
μικροσκοπικός
και αδύναμος.
Όσο οι φωνές
και οι
αποδοκιμασίες
των καθηγητών
σου δυναμώνουν
τόσο δυναμώνει
και το γέλιο
σου. Η πρώτη σου
αποβολή, η
πρώτη αποβολή
της τάξης.
Ένας
μύθος
γεννιέται γύρο
από το όνομα
σου. Δεν είσαι
το παιδί της
καρπαζιάς. Επιτέλους
λίγη προσοχή:
φόβος,
θαυμασμός,
συμπάθεια ή
έστω
αποδοκιμασία
κανείς όμως
δεν σε λεει «το
χαζό.» Πολλά
παιδιά θέλουν
να σου κάνουν
την ζωή ποιο εύκολη.
Κάποιοι σου
«κάνουν πάσα» το
γραπτό τους, ο απουσιολόγος
συχνά ξεχνάει
το όνομα σου.
Για πρώτη φορά
δίνεις εσύ τις
σφαλιάρες. Μια
μέρα βλέπεις
την μητέρα σου
να φεύγει
κλαίγοντας από
το γραφείο των
καθηγητών. Σε
βλέπει, σε
κοιτάει στα
μάτια και σε
ρωτάει: «γιατί
να μην είσαι
σαν τον αδελφό
σου, γιατί να
μην παίρνεις
από λόγια;»
Κάνεις
κοπάνα. Πας στο
γνωστό στέκι.
Ανάβεις
τσιγάρο.
Φέρνεις την
εικόνα του
αδελφού σου
στο μυαλό σου.
Προσπαθείς να
σκεφτείς με
αγωνία κάτι
που κάνεις
καλύτερα από
τον αδελφό σου:
Το μαγαζί. Τρία
τετραγωνικά σε
μία στοά που
συνοψίζουν το
μέλλον σου, τις
προσδοκίες σου,
τον ορίζοντα
σου. Ένα
μετερίζι, μια
φωλιά που
μπορείς να
κρυφτείς και
κανείς δεν θα
μάθει ότι
είσαι χαζό. Τι
άλλο θα
μπορούσες να
κάνεις; Κράτα
την κάρτα με τα
τρία όνειρα,
εσύ έχεις μόνο
μία επιλογή.
Σκίστε αυτή
την κάρτα!
Είσαι
τώρα 18 χρονών. Οι
φίλοι σου ετοιμάζονται
για το
πανεπιστήμιο.
Κάποιος σου
έχει πει ότι
είχε δυσλεξία
και ότι θα
δώσει ειδικές
εξετάσεις.
Ξέρεις εσύ για
τους
δυσλεκτικούς.
Είναι αυτοί οι
αργόσχολοι που
έδιναν
προφορικά.
Είχες ακούσει
για αυτούς από
μία
καθηγήτρια.
Είχες ακούσει
για αυτή την
«καινούρια
μόδα» όλοι να
θεωρούνται
δυσλεκτικοί
και για εκείνη
την φιλόλογο
που ήθελε να
τους στείλει
όλους για το
τεστ. Κάποτε το
είπε και στον πατέρα
σου. Αυτός της
είχε πει να
στείλει το
δικό της παιδί
για το τεστ, ότι
δεν μπορεί να
γίνουμε όλοι
επιστήμονες
και ότι εσύ στο
μαγαζί θα
έβγαζες πιο πολλά
φράγκα από όσα
βγάζει μια
καθηγήτρια.
Είσαι
σε μια
θεατρική
ομάδα. Πας καλά,
πολύ καλά. Κάποιος
σου λέει
να δώσεις για
την δραματική.
Όχι, αυτός δεν
ξέρει. Είπαμε,
υπάρχει κάποιο
ταλέντο, αλλά
εδώ είδαμε και
πάθαμε να
τελειώσουμε το
λύκειο. Άσε που
δεν θα άντεχες
τον χλευασμό
της αποτυχίας.
Τόσα ταλέντα
υπάρχουνε. Στο
κάτω – κάτω
ποιος θα
κρατάει το μαγαζί; Ένα
μεράκι είναι
αυτό, όχι και να
γίνω
επαγγελματίας.
Πάρε
την κάρτα με το
μεγαλύτερο σου
ταλέντο. Δεν
πιστεύεις στον
εαυτό σου. Σκίστε αυτή
την κάρτα.
Συζήτηση:
1.
Ελεύθερη
σε μικρές
ομάδες των 3 – 5
μ3λών.
2. Στην
ολομέλεια.
Τι
νιώσατε;
Είχατε
αντιδράσεις
που σας
ξάφνιασαν; Τι
μάθατε;
Δ. Θέματα
ταυτότητας και
αλλαγής
1. Καπελάκια
(35΄)
Στόχοι
Εισαγωγή
στην
πολλαπλότητα
της
ταυτότητας.
Καλλιέργεια
επικοινωνιακών
δεξιοτήτων και
συνεργασία.
Διαδικασία
Δίδονται
εξηγήσεις και
διαμοιράζεται
το φυλλάδιο με
τους 4 τύπους
(πιο κάτω).
Επιλέγουν έναν
από τους 4
τύπους και ο
κάθε ένας
μόνος/ νη
σχεδιάζει, στολίζει
το καπέλο του,
(5΄).
Σχηματίζουν
ομάδες των 4
μελών με
διαφορετικά
καπέλα, για να
συζητήσουν και
σχεδιάσουν τη
διοργάνωση
εκδήλωσης,
προγράμματος
εκπαιδευτικού
σεμιναρίου,
εκδρομής, ενός
εκπαιδευτικού
περιβαλλοντικού
προγράμματος,
κτλ. (15΄). Θα πρέπει
να καταγράψουν
τους στόχους,
τη διάρκεια,
τον τόπο, τον
αριθμό ατόμων
και τον
προϋπολογισμό
(αυτά
γράφονται σε
χαρτί
αναρτημένο).
Ενδεικτικά θέματα:
«προετοιμασία
μιας εκδρομής
στη Χοιροκοιτία»
ή «οργάνωση
γιορτής στο
σχολείο για τα
Δικαιώματα του
Παιδιού» ή
«προβλήματα
περιβάλλοντος
στη γειτονιά/
πόλη μας» ή
«συγκέντρωση
γονέων για
ενημέρωση πάνω
σε ένα θέμα», κτλ.
Ακολουθούν
οι
παρουσιάσεις
στην ολομέλεια
(10΄)
Μετά
ερωτήσεις,
όπως: Πως
συμμετείχε
κάθε ‘καπελάκι’;
Πώς εργάστηκε
η ομάδα; Θα
μπορούσατε να
πείτε αν
ωφεληθήκατε
από τα
διαφορετικά
καπελάκια και
πώς;
Oι 4 τύποι
|
Συστηματικός
|
Συμπεριφορές
Συγκρατημένος
Προσεγγίζει
τη δουλειά με
σύστημα
Ποιοτική
εργασία
Προσέχει
τις
λεπτομέρειες
Εστιάζει
την προσοχή
στα άμεσα
καθήκοντα
Του
αρέσει να
σχεδιάζει τις
αλλαγές
|
Ανάγκες
Υψηλά
στάνταρ
Έμφαση
στην εφαρμογή
Ποιοτική εργασία
|
Φόβοι
Κριτική
ατελειών
Να μην
του έχουν
δοθεί
επαρκείς
εξηγήσεις
|
|
Πρωτοπόρος
|
|
Συμπεριφορές
Εξωστρεφής
Αλλάζει το status quo
Πρόθυμος να
εκτελεί
πράγματα
Αντιστέκεται
στην
Του
αρέσει να
ηγείται
Ενέργειες για
να επιφέρει αλλαγές
|
Ανάγκες
Έμφαση
στο
αποτελέσματα
Αναγνώριση
Προκλήσεις
|
Φόβοι
Αμφισβήτηση
της
εξουσίας
Απουσία
αποτελεσμάτων
από τους
άλλους
|
|
Μετριόφρονας
|
|
Συμπεριφορές
Συγκρατημένος
Εργάζεται σε
ομάδα
Ομαδική
Διατηρεί
το status quo
Επανέρχεται
αργά όταν
Πληγωθεί
Προτιμά
τις
σταδιακές
αλλαγές και
όχι τις
απότομες
|
Ανάγκες
Ασφάλεια
Αποδοχή
Ομαδική εργασία
|
Φόβοι
Απομόνωση
Ξεχωρίζει
ως
καλύτερος
ή χειρότερος
|
|
Ασκεί επίδραση
|
|
Συμπεριφορές
Εξωστρεφής
Ηγείται
ενθουσιάζοντας
τους άλλους
Προτιμά
την
οικουμενική
προσέγγιση
Αποφεύγει
τις
λεπτομέρειες
|
Ανάγκες
Αλλαγή
Επιβεβαίωση
Νέες
τάσεις & ιδέες
|
Φόβοι
Αποδοκιμασία
Αποτελμάτωση
Λεπτομερής εργασία
|
2. Αστέρια (15΄)
Στόχοι
Εισαγωγή
στην
πολλαπλότητα
της ταυτότητας
Διαδικασία
Σχηματίζουν
σε χαρτί ένα
αστέρι με 5 – 8
ακτίνες. Στο άκρο
κάθε ακτίνας
γράφουν ένα
χαρακτηριστικό
(εργασία,
προσωπικότητα,
οικογένεια,
κτλ.), με το οποίο θεωρούν
ότι ακτινοβολούν
στο περιβάλλον
τους.
Σχεδιάζουν για
3 λεπτά. Το
κολλούν στο
στήθος και
κινούνται
ψάχνοντας να
βρουν όμοια
αστεράκια.
Συζητούν
όρθιοι σε
ομάδες όσο το
δυνατόν όμοιων
αστεριών.
Στον
κύκλο
συζήτηση: Τι
μου έκανε
εντύπωση.
Υλικά
Λευκά
χαρτιά Α4,
μαρκαδόροι ή
πένες ή
μολύβια, συνδετηράκια
για να
στηρίξουν τα
χαρτιά στο
στήθος.
3. Η αλλαγή
είναι εδώ! (5΄)
Στόχοι
Να
εισαχθούν στην
έννοια της
αλλαγής.
Διαδικασία
Κάθονται
στον κύκλο. Ο
συντονιστής
μιμείται ότι κρατά
ένα πετραδάκι.
Μετά το δίνει
στον διπλανό
του, εξηγώντας
ότι κάθε φορά
που παίρνει
κάποιος το
πετραδάκι αυτό
γίνεται
βαρύτερο. Το
πετραδάκι
σταδιακά
γίνεται μεγάλη
πέτρα και
σταδιακά γίνεται
δύσκολο να
δοθεί στον
επόμενο.
Αλλάζουμε την
κατεύθυνση και
το πετραδάκι
γίνεται
ελαφρύτερο.
4.
Από την
καταστροφή
στην
δημιουργία (20΄)
Η καταστροφή
είναι απόλυτο
και καθημερινό
φυσικό και
κοινωνικό
φαινόμενο. Δεν
μπορούμε να
την αποφύγουμε,
αλλά μπορούμε
να την
διαχειριστούμε.
Η καταστροφή
δεν είναι το
τέλος, αλλά η
απαρχή μιας νέας
δημιουργίας.
Στόχοι
Να
βιώσουν τη
μετατροπή της
καταστροφής σε
δημιουργία
Να
δεχτούν και
εκτιμήσουν τη
συμπαράσταση
από τους
συναδέλφους
τους
Διαδικασία
Ατομικά,
χρωματίζουν
ένα χαρτί με
ότι χρώμα ή
χρώματα
επιλέγουν (4-5
λεπτά). Μόλις
τελειώσουν,
τους ζητάμε να
το σκίσουν σε
κομματάκια.
Αυτό είναι
συνήθως
επώδυνο. Πρέπει
όμως να
κρατήσουν όλα
τα κομμάτια.
Ανταλλάσσουν
τα κομματάκια
τους με άλλους
(συνήθως το
βρίσκουν
ενδιαφέρον).
Τώρα με τα
κομμάτια που
έχουν (δικά τους
και των
συναδέλφων)
μπορούν να
φτιάξουν πάνω σε
νέα κόλλα
χαρτί μια νέα
σύνθεση –
κολλάζ (με γόμα).
Μπορούν να επι-ζωγραφίσουν
(π.χ.
μαρκαδόρους),
να κάνουν
τρεις
διαστάσεις,
γενικά είναι
ελεύθεροι να
δημιουργήσουν
μια σύνθεση. Η σύνθεση
αυτή αναρτάται
για κάποιο
χρονικό διάστημα.
Ρωτάμε
στο τέλος ποια
από τις δυο
εργασίες τους
ενδιέφερε πιο
πολύ και γιατί.
5.
Αντιμετωπίζοντας
την ταυτότητα
(50΄)
*Μόνο για
ενήλικες
Στόχοι
Να
διατυπώσουν
διαστάσεις της
ταυτότητάς
τους.
Να
εντοπίσουν την
αλλαγή σε
αυτές τις
διαστάσεις σε
συνάρτηση με
διάφορους
παράγοντες.
Διαδικασία
Καθένας
παίρνει χαρτί
και μολύβι και
ζωγραφίζει το
προφίλ του
προσώπου του/
της στο χαρτί
(μόνος ή με τη
βοήθεια
κάποιου άλλου).
Οι μετέχοντες
δείχνουν
διάφορες
πλευρές της
προσωπικότητάς
τους όπως οι
ίδιοι τα
νομίζουν (τα
στοιχεία αυτά
πρέπει να
μπουν μέσα στο
ζωγραφισμένο
πρόσωπο) και
πώς οι άλλοι
μπορεί να τους
βλέπουν (τα
στοιχεία αυτά
μένουν έξω από
το
ζωγραφισμένο
πρόσωπο).
Πρέπει να δοθεί
αρκετός χρόνος
γι’ αυτό για να
προσπαθήσουν να
σκεφτούν μέσα
από τα διάφορα
στοιχεία που
αποτελούν την ταυτότητα
(οικογένεια,
εθνικότητα,
μόρφωση, φύλο, θρησκεία,
ρόλοι, ομάδες
όπου ανήκουν…)
Πρέπει να ενθαρρύνονται
να σκεφτούν
τόσο για
πλευρές της
προσωπικότητάς
τους που
συμπαθούν, όσο
και για πλευρές
που
αντιπαθούν.
Ως
δεύτερο βήμα
οι
συμμετέχοντες
σκέφτονται
για:
-Τη
σχέση μεταξύ
αυτά που
βλέπουν και
αυτά που οι άλλοι
μπορεί να
βλέπουν, ως
επίσης και για
τη σχέση μεταξύ
των διάφορων
πλευρών
(μπορεί να
εκφραστεί με
ενωτικές
γραμμές).
-Την
εξέλιξη των
διάφορων
πλευρών/
στάσεων κατά τη
διάρκεια της
ζωής τους και
τους
παράγοντες γι’
αυτό (μπορούν
να το δείξουν
με χρώματα
τονίζοντας τις
διάφορες
στιγμές της ζωής,
ή με ενδείξεις
πάνω σε ένα
«χρονοδιάγραμμα»
που θα κάνουν
δίπλα στο
πρόσωπο, ή με
διάφορα μπαλονάκια…)
Ζητάτε
από τους
συμμετέχοντες
να σχηματίσουν
μικρές ομάδες
(το πολύ πέντε
μέλη) και να
ανταλλάξουν
προσωπικά τις
σκέψεις τους,
αλλά μόνο στο
βαθμό που
επιθυμούν: Πώς
βλέπουμε τον
εαυτό μας; Πώς μας
βλέπουν οι
άλλοι; Τι με
επηρεάζει;
Ποια είναι τα σημεία
αναφοράς μου;
Πώς αλλάζουν
οι αντιλήψεις
και η συμπεριφορά
με τον καιρό
και γιατί;
Ποιες δυναμικές
μπορώ να
αντιληφτώ ως
αλλαγές και
πώς αυτές συνδέονται;
Πώς
αντιμετωπίζω
στοιχεία της
προσωπικότητάς
μου που δεν μου
αρέσουν και
από πού προέρχονται;
Τι σχέση βλέπω
ανάμεσα στις
διάφορες πλευρές;
Η
ανταλλαγή θα
πρέπει να
παραμείνει
στις μικρές
ομάδες, όμως
κάποιες
γενικές
παρατηρήσεις
μπορούν να συνοψισθούν
ενώπιον όλων.
Πιθανές
ερωτήσεις: Πώς
χειριζόμαστε
τις δικές μας
και των άλλων
αντιλήψεις για
τον εαυτό μας;
Σε ποιο βαθμό
είναι η
ταυτότητα μια
«δυναμική
έννοια» και
ποιοι οι
παράγοντες που
επιφέρουν
αλλαγές; Τι σ’
αυτή την ομάδα
συγκρούεται με
την ταυτότητά
μου; Ποιες
επιρροές από
την κοινωνία
συγκρούονται
με την
ταυτότητά μου
και πώς
συνδέονται;
(συζήτηση για
την
εθνικότητα,
μειονότητες…)
Θέματα που θα
μπορούσαν να
εξεταστούν:
«αντίληψη και
στερεότυπα»,
«ταυτότητα και
συγκρούσεις»,
«έρευνα για τα
στοιχεία του
πολιτισμού»
Σημείω
