Εργαστήρια για γονείς, εκπαιδευτικούς και μαθητές: «Δημιουργική διαχείριση συγκρούσεων στην οικογένεια και στο σχολείο»

Λεμεσός, Φλεβάρης – Απρίλης 2007

Οδηγίες για τα λιμανάκια

· Μόλις εντοπίσετε κάποιον/ α θυμωμένο ή στενοχωρημένο στην αυλή ή στην αίθουσα, πηγαίνετε κοντά και με ευγένεια του/ της ζητάτε να σας πει τι συμβαίνει.

· Ακούτε με προσοχή αυτά που σας λεει, χωρίς να τον διακόπτετε. ΠΡΟΣΟΧΗ! Να δείχνετε ότι τον ακούτε με προσοχή. Το άτομο με το οποίο είναι θυμωμένος ή στενοχωρημένος ΔΕΝ πρέπει να ακούει ή να βλέπει.

· Τον / την ρωτάτε: «τι θα ήθελες για να νιώσεις καλύτερα;»

· Τον/ την ακούτε με προσοχή χωρίς να διακόπτετε.

· Τον /την ρωτάτε αν θέλει να φωνάξετε τους διαμεσολαβητές. Αν δε θέλει, μένετε μαζί του και ορίζετε άλλη συνάντηση το συντομότερο.

· Στη δεύτερη αυτή συνάντηση, αν είναι ήρεμος, το ζήτημα έχει τελειώσει. Αν δεν είναι ήρεμος, τον ρωτάτε αν θέλει να γίνει διαμεσολάβηση.

· Αν δεχτεί, ψάχνετε δυο διαμεσολαβητές, κατά προτίμηση της τάξης του/ της.

· Παραδίδετε το άτομο στους διαμεσολαβητές και η αποστολή σας τελείωσε.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Να παραδώσεις τον παραπονούμενο σε δυο διαμεσολαβητές!

Οδηγίες για τους διαμεσολαβητές

Α. Μόλις σας καλέσει ένα λιμανάκι:

· Ρωτάτε το άτομο που θέλει διαμεσολάβηση να σας πει το όνομα του άλλου ατόμου με το οποίο έχει παράπονο.

· Ο ένας από σας οδηγεί τον παραπονούμενο στο δωμάτιο διαμεσολάβησης.

· Ο άλλος διαμεσολαβητής αναζητά το δεύτερο άτομο της σύγκρουσης.

Β. Στην περίπτωση που κάποιος από σας εντοπίσει έναν καυγά ή τσακωμό (σύγκρουση) στην αυλή ή στην αίθουσα, πηγαίνετε κοντά και με ευγένεια ζητάτε από τους δύο συγκρουόμενους να σας ακολουθήσουν. Αν ο δεύτερος συγκρουόμενος δεν είναι κοντά, τον αναζητείτε και με ευγένεια του καλείτε να έρθει μαζί σας στο δωμάτιο διαμεσολάβησης. Καλείτε αμέσως και το δεύτερο διαμεσολαβητή, κατά προτίμηση της τάξης σας των συγκρουόμενων. Αν οι συγκρουόμενοι δεν ανήκουν στην τάξη σας, επεμβαίνετε αλλά αμέσως καλείτε τους διαμεσολαβητές τους. Απαραίτητα οι συναντήσεις γίνονται στην αίθουσα της διαμεσολάβησης χωρίς κανέναν άλλο, εκτός από τους ενδιαφερόμενους.

Θα ακολουθήσετε τα πιο κάτω βήματα με αυστηρή σειρά. Προχωράτε αργά και με υπομονή. ΔΕΝ αφήνετε ούτε ένα βήμα πίσω. Αν διαπιστώσετε ότι δεν μπορείτε να προχωρήσετε στο επόμενο βήμα, επιστρέφετε στο προηγούμενο ή πάλι από την αρχή.

1^ο Θα επιλέξετε πρώτα τον πιο αναστατωμένο (α μαθητής) και θα τον ρωτήσετε: «Πες μας τι έγινε». ΔΕΝ ΕΠΕΜΒΑΙΝΕΤΕ με κανέναν τρόπο!

2^ο Μετά θα κάνετε την ίδια ερώτηση στον άλλο συγκρουόμενο (β μαθητής). ΔΕΝ ΕΠΕΜΒΑΙΝΕΤΕ με κανέναν τρόπο!

3^ο Στη συνέχεια θα καλέσετε τον α μαθητή να επαναλάβει τι είπε ο β. Αν δε θυμάται, καλείται το β μαθητή να πει ξανά τι έγινε.

4^ο Θα καλέσετε τον β μαθητή να επαναλάβει τι είπε ο α. Αν δε θυμάται, θα καλέσετε τον α μαθητή να πει ξανά τι έγινε.

5^οΚάνετε μια περίληψη της κάθε άποψης (και του α και του β μαθητή) και ρωτάτε και τους δύο αν συμφωνούν με την περίληψη σας. Αν κάποιος διαφωνεί, διορθώνετε ανάλογα.

6^ο Ρωτάτε τον α μαθητή: «Πώς νιώθεις;» (τα συναισθήματά του). ΔΕΝ ΕΠΕΜΒΑΙΝΕΤΕ με κανέναν τρόπο, αλλά τον ενθαρρύνετε να μιλήσει.

7^ο Ρωτάτε το β μαθητή: «Πώς νιώθεις;» (τα συναισθήματά του). ΔΕΝ ΕΠΕΜΒΑΙΝΕΤΕ με κανέναν τρόπο, αλλά τον ενθαρρύνετε να μιλήσει.

8^ο Βρίσκετε με προσοχή ένα σημείο (ίσως περισσότερα) στο οποίο είστε βέβαιοι ότι συμφωνούν και οι δύο. Τους λέτε το κοινό σημείο. Π.χ.: «Παρατηρώ ότι και οι δύο είστε στενοχωρημένοι ή και οι δύο νομίζετε ότι αδικηθήκατε ή και οι δύο αισθάνεστε ότι ενοχληθήκατε ή και οι δύο θέλετε μια λύση ή και οι δυο συμφωνείτε ότι δεν πρέπει να ενοχλούμε ο ένας τον άλλο», κτλ.

9^ο Ζητάτε κι από τους δύο (πρώτα τον ένα και μετά τον άλλο) να προσφέρουν κάποια ιδέα ή ιδέες για το τι πρέπει να γίνει για να λυθεί το πρόβλημα (βασικά το κοινό σημείο). Τους δίνετε χρόνο και τους ενθαρρύνετε να μιλήσουν. ΠΡΟΣΟΧΗ: ΔΕΝ προτείνετε εσείς τη λύση!!!

10^ο Επαναλαμβάνετε μία μία όλες τις ιδέες τους, έστω κι αν κάποια από αυτές είναι αρνητική. (Παράδειγμα αρνητικής πρότασης: «δε θέλω να του/ της ξαναμιλήσω»). Τους ρωτάτε αν συμφωνούν με αυτά που λέτε εσείς. Αν όχι, διορθώνετε ανάλογα.

11^ο Τους καλείτε να συμφωνήσουν τουλάχιστον σε μια ιδέα/ πρόταση/ λύση του προβλήματος. Την επαναλαμβάνετε. Δείχνετε ξεκάθαρα ότι εμπιστεύεστε την πρότασή τους. Γράφετε την πρότασή τους στο σημειωματάριό σας.

12^ο Βοηθάτε να αξιολογήσουν τη λύση που πρότειναν και να δουν ποιες συνέπειες θα έχει και για τους δύο με ερωτήσεις, όπως: Σε τι θα σας βοηθήσει αυτό που συμφωνήσατε; Η πρότασή σας θα σας βοηθήσει ώστε να μην είστε στενοχωρημένοι, θυμωμένοι, κτλ.; Με αυτό τον τρόπο βοηθά ο ένα τον άλλο; Θα επιστρέψετε σε λίγο στη δουλειά σας, θα νιώθετε ήρεμοι; Η πρότασή σας σας βοηθά ώστε να μην έχετε παράπονο ο ένας από τον άλλο; Ακούτε μία μία τις απαντήσεις τους χωρίς να επέμβετε.

13^ο Ρωτάτε έναν έναν: «Νιώθεις ότι κάτι κέρδισες από τη συμφωνία σας;». Ακούτε την απάντηση χωρίς να επέμβετε.

Είναι σημαντικό να νοιώθουν ότι σε ένα βαθμό είναι κερδισμένοι και οι δύο. Ακόμα κι αν κάποιος από τους δύο πρέπει να κάνει κάτι όχι ευχάριστο, πρέπει να υπάρχει κάποιο αίσθημα ανακούφισης με την κοινή συμφωνία. ΔΕΝ προχωράτε στο βήμα 14, αν δεν υπάρχει κάποια ανακούφιση και από τους δύο.

Αν δεν υπάρχει ανακούφιση και από τους δύο, επιστρέφετε στο βήμα 9, τους καλείτε να σκεφτούν μια άλλη πρόταση και επαναλαμβάνετε τη διαδικασία. Επίσης, αν η πρότασή/ συμφωνία τους για λύση του προβλήματος είναι αρνητική, επιστρέφετε απαραίτητα στο βήμα 9 όσες φορές κι αν χρειαστεί.

14^ο Ζητάτε και από τους δύο να δεσμευτούν στο να δοκιμάσουν τη λύση που πρότειναν. Τους δίνετε χρώματα και χαρτί και τους καλείτε να φτιάξουν κάτι κοινό (σχέδιο, ποίημα, ζωγραφιά, κολλάζ, σύμβολο, κειμενάκι, απλώς να γράψουν τα ονόματά τους, κτλ.) που θα τους θυμίζει τη δέσμευση στη συμφωνία τους ( 3 λεπτά). Η κατασκευή τους αναρτάται στον τοίχο.

15^ο Τους καλείτε να συμφωνήσουν και να ορίσουν ένα χρονικό περιθώριο (μια μέρα ή τρεις μέρες ή μια εβδομάδα ή δύο εβδομάδες) για να συζητήσετε ξανά την επιτυχία ή όχι του σχεδίου που συμφώνησαν. Σημειώνετε στο σημειωματάριο την ημέρα και ώρα που θα συναντηθείτε ξανά. Εσείς θα τους αναζητήσετε και θα τους φέρετε στη δεύτερη συνάντηση.

16^ο Σε αυτή τη δεύτερη συνάντηση, αν κάτι δεν έχει πάει καλά, θα ξεκινήσετε από το βήμα 9. Θα αναζητήσουν άλλη πρόταση/ λύση του προβλήματος. Και η διαδικασία επαναλαμβάνεται. Αν όλα έχουν πάει καλά, τους συγχαίρετε μόνο χωρίς να συζητήσετε τίποτε άλλο και χωρίς να ορίσετε άλλη συνάντηση.

Το σημειωματάριο αυτό το φυλάτε σε φάκελο και κατά καιρούς συζητάτε το περιεχόμενο του φακέλου με το δάσκαλο.

Σημειωματάριο του διαμεσολαβητή

Ονόματα των δύο διαμεσολαβητών: ………………………………………………………

Ονόματα των δύο συγκρουόμενων: ……………………………………………………….

Ημερομηνία και ώρα της συνάντησης

Η πρόταση των συγκρουόμενων για λύση του προβλήματος

Ημερομηνία και ώρα επόμενης συνάντησης

Παρατηρήσεις:

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………