OI ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΟΙ ΕΣΦΑΛΜΕΜΕΝΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ
1.Αξιολóγηση-ηθικολογíα. “Αυτó που λες εíναι θετικó/αρνητικó...” “Πρέπει/δεν πρέπει να πράξεις έτσι”. Μέσα απ’αυτή τη στάση, παρουσιάζονται στη γυναίκα κανóνες, πρóτυπα, αξíες-άρα κι η αποδοκιμασíα ή η επιδοκιμασíα της, έστω κι έμμεσα. Με δεδομéνη τη θέση της τηλεφωνήτριας, η γυναíκα μπορεí να επηρεαστεí προς μια η άλλη κατεύθυνση, που μπορεí να μην ειναí η επιθυμητή γι’αυτή.
2.Ερμηνεíα. “Αυτó που λες/κάνεις εíναι επειδή...” “Αυτó που λες
σημαíνει óτι...”. Γíνεται εíτε με την επικέντρωση
της τηλεφωνήτριας σε ένα συμεíο του διαλóγου-χωρíς τη συνκατάθεση της γυναíκας- εíτε με τη
διαστρέβλωση των λεγομéνων της γυναíκας ώστε να “εξηγηθεí”
η συμπεριφορά της. Αρχικά προκαλεí κατάπληξη, μετά το άτομο μπαíνει
στη διαδιακασíα “διóρθωσης” (“δεν εννοοúσα αυτó”) –
οπóτε και ξεφεύγει ο διάλογος απó την ουσιαστική ροή
συναισθημάτων/ καταστάσεων. Η εξακολουθητική ερμηνεíα των λεγομένων του
ατόμου μπορεί είτε να του ατονήσει το ενδιαφέρον να συνεχíσει εíτε
να το εξοργíσει – οπóτε διάλογος και πάλι διακóπτεται.
3.Παρηγοριά. Ενώ δείχνει πρóθεση να ενθαρρυνθεí η γυναíκα γιά το κακó που της συνέβηκε, στην ουσíα εíναι μιá ΜΗΤΡΙΚΗ/ΠΑΤΕΡΝΑΛΙΣΤΙΚΗ στάση στερεí απó τη γυναíκα την ευκαιρíα να βρει μóνη της τους τρóπους να στηρíζεται στα πόδια της.
4.’Ερευνα/ανάκριση. Ιδιαίτερα στην περίπτωση των κακοποιημένων γυναικών – που είναι υπερβολικά πιεσμένες ψυχολογικά-η επιμονή της τηλεφωνήτριας να μάθει περισσότερα όταν η γυναίκα δε θέλει να μιλήσει παραπάνω για κάτι, θα την κάνει να κλειστεί σιγά-σιγά στον εαυτό της: άρα θα φέρει το αντίθετο από το επιθυμητό αποτέλεσμα.
5.Λύση του προβλήματος. Με μοναδική εξαίρεση την περίπτωση που η γυναίκα ζητάει συγκεκριμένες πληροφορίες, η προσφορά λύσης σε ψυχολογικές καταστάσεις παραπλανούν τη γυναίκα από την ουσία του προβλήματος και της στερούν το χρόνο να σκεφτεί μόνη της αυτό που ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ εκείνη θα αποφασίσει.
* Είναι αυτόματες: λέγονται “από συνήθεια”, χωρίς
σκέψη, χωρίς ιδιαίτερη προσοχή στο άτομο που υπάρχει απέναντι, ώστε να
διαφοροποιηθεί η απάντηση ανάλογα με αυτά που λεει, τη δεδομένη στιγμή.
* Είναι βιαστικές: όπως όλοι οι αυτοματισμοί, η απάντηση δίνεται γρήγορα είτε από συνήθεια είτε για να καλυφθεί το άγχος του δέκτη στο “τι γίνεται μετά”. Και πάλι λείπει ο απαραίτητος χρόνος ώστε και ο δέκτης να επικεντρωθεί πραγματικά στο άτομο και να του δώσει μία απάντηση που θα διευκολύνει το διάλογο αλλά και η γυναίκα να βρει το χρόνο να βρει αυτό που πραγματικά επιθυμεί να μοιραστεί, χωρίς πίεση.
* Εκφράζουν ανισοτιμία στη σχέση: με τις παραπάνω συμπεριφορές η τηλεφωνήτρια φαίνεται ως αυτή που “ξέρει” και η γυναίκα δε ξέρει τίποτα κι όλα τα περιμένει απο την τηλεφωνήτρια. Αυτού του είδους η σχέση οδηγεί εύκολα στην ΕΞΑΡΤΗΣΗ, με πολλαπλές συνέπειες.
* Οι σιωπές. Υπάρχουν διαφόρων ειδών: α. Σιωπή μετά από έντονο συναίσθημα, το άτομο έχει ανάγκη από λίγο εσωτερικό πόνο για να αφομοιώσει ο,τι συνέβηκε. Η παραβίαση του χρόνου αυτού κάνει το άτομο να κλείνεται β. Σιωπή αμηχανίας, στην αρχή της επαφής: αν δε μιλήσει αμέσως, δε σημαίνει κάτι αρνητικό από το μέρος της τηλεφωνήτριας, αλλά την ανάγκη μεγαλύτερου χρόνου της γυναίκας, μέσα στη σιωπή γ. Σιωπή-“τελεία”: ανάμεσα σε δύο διαφορετικές νοηματικά φράσεις, η γυναίκα έχει ανάγκη για μια “ανάσα”, που θα εκδηλωθεί με σιωπή. Αν δεν της προσφερθεί αυτή η σιωπή, θα το νιώσει ως παραβίαση του προσωπικού της χρόνου.
* Η χαλάρωση της τηλεφωνήτριας πριν από κάθε τηλεφώνημα τη βοηθάει να επικεντρωθεί στη γυναίκα και στα λεκτικά και μη-λεκτικά μηνύματα που της στέλνει.
* Τα μη-λεκτικά μηνύματα της γυναίκας: εκτός από τη σιωπή –πομπό συναισθημάτων, ο τόνος της φωνής μαρτυράει την κατάσταση της γυναίκας τη δεδομένη στιγμή. Η σωστή “ανάγνωση” των διακυμάνσεων στη φωνή της γυναίκας θα σηματοδοτήσει και της συναισθηματικές της αλλαγές όσο μιλάει στο τηλέφωνο.
* Το “εδώ και τώρα”: η τηλεφωνήτρια επικεντρώνεται σ’αυτά που λεει η γυναίκα τη δεδομένη στιγμή, στο δεδομένο τόπο, ακολουθώντας το ρυθμό των λεγομένων της-ξέροντας πως η τηλεφωνική επαφή απαρτίζεται από πολλές διαφορετικές συναισθηματικές αποχρώσεις.
* Το πρώτο πρόσωπο: ενθαρρύνουμε τη γυναίκα να μιλάει στο α’ ενικό πρόσωπο, αντί για το β’, το γ’ πληθυντικό-που εκφράζουν γενίκευση κι αποφυγή επαφής με το συναίσθημα της στιγμής.
* Φράσεις-κλειδιά: αντί να χρησιμοποιεί τις παραπάνω 5 προσεγγίσεις που φέρνουν άμυνα στη γυναίκα, η τηλεφωνήτρια μπορεί να ρωτάει επεξηγηματικές ερωτήσεις: “δηλαδή”, “εννοείς ότι”, “θες να πεις ότι”, προσφέροντας στη γυναίκα την ευκαιρία να μιλήσει παραπάνω για ό,τι της συμβαίνει τη δεδομένη στιγμή αλλά και δείχνοντας σεβασμό στο χρόνο που χρειάζεται να σκεφτεί.
* Αναπλαισίωση: η επανάληψη ορισμένων φράσεων της γυναίκας, που η τηλεφωνήτρια θα θεωρήσει σημαντικές, με στόχο είτε η ίδια να διευκρινίσει καλύτερα ένα νόημα είτε για να βοηθήσει τη γυναίκα να συνειδητοποιήσει καλύτερα αυτό που εκφράζει, εδώ και τώρα.
ΑΡΧΕΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ
* Η επίθεση στη γυναίκα αποτελεί εγκληματική πράξη. Είναι ίδια και χειρότερη απ’αυτή στο δρόμο.
* Οι άντρες που χτυπάνε είναι υπεύθυνοι για τις πράξεις τους. Η βία δεν είναι η ΜΟΝΗ τους επιλογή για τα οποιαδήποτε προβλήματα.
* Η γυναίκα δεν είναι υπεύθυνη για τη βία. Δε χαίρεται όταν κακοποιείται ή όταν απειλείται. Είναι έγκλημα που διαπερνάει όλες τις φυλές, τις θρησκείες, τις τάξεις.
* Κανένας άντρας δεν έχει το δικαίωμα να πληγώνει τη γυναίκα για οποιοδήποτε λόγο, οποτεδήποτε.
Η ΚΑΚΟΠΟΙΗΜΕΝΗ.......
*Δεν είναι η μόνη που της έχει συμβεί αυτό.
* Δε φταιει αυτή
* Δε μπορεί ν’αλλάξει το σύντροφο της
* Η άγνοια των παραπάνω μπορεί να είναι επικίνδυνη γι’αυτή και τα παιδία της.
* Είναι καλύτερα να μην κρατάει μυστική την κακοποίηση, να σπάσει τη σιωπή της.
ΠΙΘΑΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ
* Από που ξεκινάω;
* Δεν θέλω μήνυση, μόνο να νιώθω ασφαλής. Τι κάνω;
* Πρέπει να πληρώσω στo Δικαστήριο;
* Πόσο σύντομα πρέπει να πάω στο Δικαστήριο;
* Θα Πρέπει να πάω εκεί;
* Η απόφαση ισχύει αμέσως αφού βγει; Για πόσο καιρό ισχύει;
* Τι σημαίνει Δικαστήριο;
* Θα πρέπει να τα πω όλα εκεί;
* Τι κάνω μετά;
* Αν έχω πληγωθεί άσχημα, υπάρχει αποζημίωση;
* Φοβάμαι πολύ το σύντοφό μου....πρέπει να μείνω στο σπίτι;
* Τι άλλο πρέπει να ξέρω;
Η κατάσταση την έχει ξεπεράσει, δε βλέπει λύσεις. Έχει ανάγκη να εκφράσει αυτή την αδυναμία, την επιθυμία να τα εγκαταλείψει όλα για να μην είναι πια σε κατάσταση πολιορκίας. Έχει σημασία να καταγγελθούν οι πράξεις κι όχι ο δράστης: η γυναίκα μπορεί να τρέφει ακόμα συναισθήματα γι’αυτόν, άρα η οποιαδήποτε νύξη θα φέρει το κλείσιμο και την άμυνα της γ.
Αυτό που περισσότερο τις ντροπιάζει είναι η αδυναμία τους να βάλουν τέλος στην κατάσταση της βίας. Επίσης, το ότι έχουν παραμείνει σε μια κατάσταση παθητικές κι αποσυρμένες. Μερικές καταστάσεις είναι πιο ταπεινωτικές γι’αυτές από άλλες: π.χ. οι σεξ/κές επιθέσεις ή οι δημόσιοι εξευτελισμοί. Πολλές, κάτω από την πίεση και το φόβο, αναγκάστηκαν να κάνουν πράξεις για τις οποίες ντρέπονται (πορνεία, ερωτικά συμπλέγματα, κλπ.). Αυτό που πρέπει ν συνειδητοποιήσει η γ. είναι ότι η ντροπή χρησιμεύει στον α. για να την ελέγχει περισσότερο, ν’αυξάνει τη βία και να βαθαίνει τη σιωπή της. Οδηγεί στην απομόνωση-άρα και στη μεγαλύτερη επιρροή του πάνω της- και στο φαύλο κύκλο βία απομόνωση-μεγ. βία- μεγ. απομόνωση.
Η γυναίκα νιώθει παραλυμένη από το φόβο. Πρέπει να δώσει όνομα στους φόβους της και να τους αντιμετωπίσει- κάτι καινούργιο γι’αυτή, δεδομένου ότι μέχρι τώρα οι πράξεις της στόχο είχαν να τους αποδιώχνουν και να τους απωθούν. Πέρα από το φόβο της επίθεσης, υπάρχουν περισσότεροι: μοναξιάς, απώλειας παιδιών, απώλειας συντρόφου, οικονομικοί, ανικανότητας επιβίωσης.....Αυτοί της αναστέλλουν κάθε δύναμη και θέληση για αλλαγή. Χάνει την εμπιστοσύνη της στις ικανότητες της κι αυτό θρέφει το φόβο.
Αποτελεί έναν από τους λόγους που η γ. δε ζητάει βοήθεια. Νιώθει ενοχή επειδή οι συγκρούσεις φέρνουν τη βία και την αποτυχία του ζευγαριού-για την οποία νιώθει υπεύθυνη. Αυτό που έχει ανάγκη είναι να τις ονοματίσει ακριβώς ποιες είναι ώστε μετά να αποφασίσει η ίδια αν έχουν βάση κι αν είναι πραγματικά η μόνη υπεύθυνη για όλα.
Απαγορευμένο συναίσθημα στις γ. Συνδέεται με την επίθεση και με συμπεριφορές αρσενικές. Για κάποιες γ. αποτελεί κίνδυνο: τον νιώθουν τόσο δυνατό, που φοβούνται ότι θα χάσουν κάθε έλεγχο και θα σκοτώσουν. Η θλίψη , άλλωστε, μπορεί να κρύβει τους θυμούς της γ., που δεν έχει μάθει ούτε να αναγνωρίζει ούτε και να τους ταυτοποιεί άφοβα.
Ο α. παίζει με το θύμα: τη γελοιοποιεί, κοροϊδεύει κάθε της συναίσθημα και άποψη, καθιερώνει αυτός τους κανόνες, που τους μεταβάλλει κατά το κέφι του. Αυτό κάνει τη γ. να μην έχει πια σημεία αναφοράς δικά της. Καθώς προσπαθεί όλο και περισσότερο να προσαρμόσει τις συμπ. στις δικές του, χάνει τον εαυτό της, αλλοτριώνονται κι οι δικές της επιθυμίες, αμφιβολίες, ανάγκες χάνονται.
α. ο χώρος της
Όταν η γυναίκα βρίσκεται σ’ εκείνο το μεσοδιάστημα όπου αρχίζει σιγά-σιγά να συνειδητοποιεί πως τα πράγματα δε θα αλλάξουν προς το καλύτερο- αλλά ταυτόχρονα δεν έχει αποφασίσει να ξεφύγει οριστικά- τότε μπορούμε να της προτείνουμε πρακτικές ώστε να μπορεί να αποφεύγει όσο μπορεί τα χτυπήματα. Μερικά ερωτήματα-δείγματα: Πώς μπορεί να νιώθει πιο ασφαλής στο σπίτι της; Υπάρχει κάποιο δωμάτιο στο σπίτι που να κλειδώνει και να μπορεί να καταφύγει σε περίπτωση κινδύνου; Μπορεί να τροποποιήσει κάπως το δωμάτιο όπου γίνονται τα συχνότερα βίαια επεισόδια (π.χ. κουζίνα, κρεβατοκάμαρα) ώστε να αποφεύγει να στριμώχνεται ανάμεσα στα έπιπλα; Υπάρχουν έξοδοι κινδύνου στο σπίτι που μπορούν να χρησιμοποιηθούν; Μπορεί να κρύψει μερικά επικίνδυνα αντικείμενα;
β. Οι πρώτες ανάγκες.
Σε περίπτωση που θα θελήσει να φύγει από το σπίτι, έστω και για μία νύχτα, καλά είναι να της συστήσουμε να έχει πρόχειρα διαθέσιμα ορισμένα πράγματα: μια τσάντα κάπου (σε πρόσωπο εμπιστοσύνης) με λεφτά για ξενοδοχείο, για ταξί, με έγγραφα όπως η ταυτότητα της, το πιστοποιητικό γάμου, το πιστοποιητικό γέννησης, λίγα ρούχα και άλλα σημαντικά έγγραφα της καθημερινής της ζωής.